Suy Nghĩ về đề tài trong sáng tác văn học - Đ.N.T

SUY NGHĨ VỀ ĐỀ TÀI
TRONG SÁNG TÁC VĂN HỌC

ĐỖ NGỌC THẠCH

Lâu nay, trong công tác nghiên cứu, phê bình văn học, chúng ta thường phân chia các tác phẩm văn học theo từng diện đề tài : Đề tài lao động, đề tài chiến tranh, đề tài cách mạng, đề tài lịch sử, v.v…Trong các diện đề tài lớn đó lại được phân chia ra thành nhiều đề tài phạm vi hẹp hơn. Trong các phạm vi đề tài hẹp này lại có nhiều đề tài nhỏ hơn, cụ thể hơn nữa…Nhiều khi đề tài được cụ thể hóa đến mức dường như nó đồng nhất với đối tượng phản ánh của văn học. Chẳng hạn có những đề tài công nhân, đề tài nông thôn, đề tài bộ đội, đề tài phụ nữ…Trong các sách lý luận văn học khái niệm đề tài được xác định rất rộng chẳng hạn như định nghĩa về đề tài của Từ điển thuật ngữ văn học : Khái niệm chỉ loại các hiện tượng đời sống được miêu tả, phản ánh trực tiếp trong sáng tác văn học (NXB Giáo dục 1992). Và, ở từng thời kỳ, do yêu cầu chính trị cần phải động viên một đối tượng nào đó chúng ta đã cổ động, ưu tiên cho một đề tài nào đó. Lẽ đương nhiên, các nhà văn đã tập trung vào những đề tài có “tính thời sự” này. Loại đề tài này nổi lên như một “đề tài trung tâm” thu hút sự chú ý của các nhà văn…

Vấn đề đặt ra ở đây là : Đâu là đề tài vừa mang tính chất thời sự cấp bách, vừa mang tính chất lâu dài ? Chỉ có thể giải quyết được câu hỏi này, nếu chúng ta, trước hết giữ được mối liên hệ giữa các đề tài trong cái gọi là “phân loại đề tài” này.

Sự thành công đáng kể của nhà văn Nguyễn Minh Châu với tiểu thuyết Cửa sông và những tiểu thuyết tiếp theo viết về chiến tranh chống Mỹ vừa qua có thể là một ví dụ tốt để chúng ta suy nghĩ về cái cách phân loại đề tài như hiện nay. Nguyễn Minh Châu viết về chiến tranh nhưng không bị chôn chân ở “đề tài chiến tranh” với việc kể lại những trận đánh đơn thuần, nhà tiểu thuyết đã phản ánh được những biến đổi lớn lao của cuộc sống miền Bắc qua cái làng Kiều, trong những ngày bước vào cuộc chiến tranh ác liệt, nhưng công việc lao động sản xuất vẫn khẩn trương sôi nổi… (Cửa sông) . Ở đây, hiện thực chiến tranh và lao động đan chéo nhau làm thành bức tranh sinh động, đa dạng. Đồng thời, sự vượt lên phạm vi hẹp của một diện đề tài còn thể hiện ở chỗ nhà văn đã biết từ một vấn đề cụ thể đề cập, liên hệ đến nhiều vấn đề khác và đặt chúng trong những mối quan hệ xã hội phức tạp. Đó chính là lý do khẳng định sự thành công của Nguyễn Minh Châu : sự thể hiện đề tài chiến tranh một cách toàn diện và sâu sắc, trong khi đó các nhà văn khác đang lúng túng trong phạm vi đề tài này .

Vậy là phải quan niệm sự phân loại đề tài như thế nào cho chính xác, để từ việc đi sâu vào một đề tài cụ thể nhưng vẫn bao quát được toàn bộ hiện thực cuộc sống với mọi vẻ đa dạng và phong phú của nó trong sự vận động không ngừng hiện nay ? Đó cũng là con đường tiến tới việc xác định khái niệm đề tài một cách đúng đắn .

Theo chúng tôi nghĩ, sự phân chia các diện đề tài như hiện nay chỉ nên coi như là một quá trình tiến tới sự thống nhất tuyệt đối các đề tài dưới dạng một đề tài chung nhất. Nghĩa là sự phân chia đó chỉ có tính chất giả định để đi đến sự khẳng định một đề tài duy nhất cho văn học. Đây cũng chính là quá trình vận động và phát triển của khái niệm đề tài phù hợp với qui luật của toàn bộ quá trình tiến hóa của xã hội loài người : đi từ thuần nhất đến đa tạp với quá trình khu biệt hóa để rồi tiến tới sự thống nhất tuyệt đối, cao hơn. Vậy là sự xác định một đề tài nhất định nào đó là một quá trình để nhà văn đi từ cụ thể hóa đến khái quát hóa – con đường tất yếu của công việc điển hình hóa trong văn học.Câu chuyện về đề tài sẽ là việc tìm hiểu quá trình này.

Nhiều nhà văn của chúng ta đã thất bại ngay từ khâu đầu tiên này của công việc sáng tạo nghệ thuật mà không hay biết ! Do không xác định được rằng, tìm cho mình một đề tài thích hợp là khâu yếu thứ nhất của toàn bộ công việc xây dựng tác phẩm thành một chỉnh thể thẩm mỹ, cho nên các nhà văn đã không nhận được cái “giấy thông hành” thiết yếu của “cửa ải” thứ nhất này !

Khi nghiên cứu lao động sáng tạo của nhà văn, A. Xâytlin đã nói rằng, bắt tay vào xây dựng tác phẩm, nhà văn phải làm một loạt công việc gắn bó hữu cơ với nhau mà thứ nhất là xác định đề tài tác phẩm. Dẫn ra định nghĩa tuyệt hay của M. Gorki “đề tài là tư tưởng nảy sinh trong kinh nghiệm của tác giả, do cuộc sống gợi ra cho nhà văn, nhưng còn ẩn náu trong kho tàng ấn tượng của nhà văn dưới dạng thức chưa thành hình và đòi hỏi được thể hiện bằng hình tượng thúc đẩy nhà văn làm cho nó thành hình” , A. Xâytlin đã chỉ ra đằng : “Khi tìm đề tài, sở dĩ nhà văn càng gặp nhiều khó khăn hơn nữa là vì, để đến được với đề tài, nhà văn phải len lỏi qua vô số những đề tài đã quá quen thuộc đối với thời đại, những đề tài đã bị những kẻ chuyên bắt chước vồ vập lấy và lặp đi lặp lại mãi hóa nhàm”. Như vậy, rõ ràng là, việc nhà văn đi tìm một mảnh đất cho riêng mình để gieo “hạt mầm ý đồ tư tưởng” đã nảy sinh trong quá trình tìm hiểu cuộc sống không phải dễ dàng. Đây là cả một sự quyết định lớn lao đến số phận của nhà văn. Ta hãy nghe nhà thơ Lecmontov giãi bày nỗi băn khoăn day dứt của tâm trạng trong cái giờ phút “vạn sự khởi đầu nan” này:

               Biết viết gì đây? Phương Đông và phương Nam
              Thì họ đã mô tả, ca ngợi từ lâu
               Dân chúng thì mọi nhà thơ đều chửi rủa
               Họ chỉ thi nhau ca ngợi cảnh xum họp gia đình;
              Họ đều thả tâm hồn bay bổng
               Thầm khẩn cầu kêu gọi N.N.
              Người đẹp hằng mơ ước trong lòng
               Tôi chán ghê tất cả bọn họ.

                   (Nhà báo, độc giả và nhà văn)

Chính do có sự “lao tâm khổ tứ” quyết liệt này trong việc lựa chọn đề tài, Lecmontov đã chọn được đề tài đích đáng nhất để ngay từ lúc ban đầu xuất hiện trên Thi đàn đã trở thành nhà thơ lớn khả dĩ kế tiếp được Puskin – Mặt trời của Thi ca Nga vừa mới tắt! Đề tài mà Lecmontov lựa chọn là cái chết của Puskin (năm l837) – cái chết bất tử quyết định sự ra đời của bài thơ kiệt tác Cái chết của nhà thơ, đưa Lecmontov lên đỉnh cao mới của Thi ca Nga!...

Sẽ viết về cái gì đây? Đó là câu hỏi đầu tiên đối với các nhà văn. Với câu hỏi này, người ta thường băn khoăn giữa hai ý hướng trước khi trả lời: hoặc là viết về một cái gì “cụ thể” nhất, hoặc là viết về một cái gì “lớn lao” nhất. Thoạt nghĩ thì ngỡ là như vậy, nhưng thực ra chỉ có thể nói: Tôi sẽ viết về dân tộc tôi, Tổ quốc ở trong tôi! Bởi vì, nhà thơ không chỉ là “vú em” của tâm hồn mình mà còn là ca sĩ của thời đại mình. Không phải chỉ Macxim Gorki nói thế, mà bất kỳ nhà văn, nhà thơ chân chính nào cũng đều khẳng định như vậy…Thế là việc xác định đề tài thật khó và có ý nghĩa quyết định thật lớn đến số phận của tác phẩm. Có ai đó nói: Tác phẩm hay nhất là tác phẩm chưa được viết ra! “Hãy bắt đầu bằng kiệt tác hoặc tự văn cổ mình!” – lời răn đe tuyệt diệu này của Banzăc không phải để hù dọa ai mà đó là sự đòi hỏi tất yếu và khắc nghiệt của sáng tạo văn học. Hãy bắt đầu bằng việc xác định đề tài và hãy dè chừng khi “con dao được rút ra khỏi vỏ”. Theo cách nói của nhà thơ Raxun Gamzatov thì ‘Khi không cần thì đừng rút dao ra. Nếu đã rút rồi thì hãy đâm! Đâm một nhát thôi mà giết được cả kẻ thù lẫn ngựa!”. Vậy là phải suy nghĩ thật chín khi nắm tay vào chuôi dao, nếu không anh sẽ không hạ thủ được kẻ thù mà còn bị nó sát hại rồi nát nhừ dưới vó ngựa kia! Nếu nhà văn không xác định được cho mình đề tài thích hợp, anh ta sẽ chẳng làm nên chuyện gì, nếu không muốn nói là anh ta sẽ tự vặn cổ mình!...

M.B. Khrapchencô cũng đồng tình với ý kiến của V.Panôva cho rằng:”Thật là sai lầm lớn nếu nghĩ rằng: nếu nhà văn có tài thì anh ta có thể tha hồ viết về bất cứ một điều gì”. Đó là một ý kiến chính xác, bởi vì để viết được một điều gì đó thôi cũng đã đòi hỏi nhà văn rất lớn rồi:”Chỉ có nhà văn nào được toàn bộ kinh nghiệm sống của mình gợi ra đề tài, thì mới tìm ra nổi đề tài” – khẳng định điều này, A. Xâytlin đã nhìn thấy một vấn đề thật sâu sắc: xác định đề tài là khâu thứ nhất của công việc xây dựng tác phẩm nhưng lại là sự đúc kết kinh nghiệm sống của cả một đời người của nhà văn! Vậy có ai đó nói “Hãy cho tôi một đề tài, tôi có thể trở thành một nhà văn” thì thật ảo tưởng nông nổi!

Hãy bắt đầu bằng việc xác định cho mình một đề tài cụ thể và thích hợp nhất. Vậy thì đề tài ấy ở đâu ? Mảnh đất riêng cho mình ấy ở đâu ? Chỉ ra được cái nơi ẩn tàng của đề tài ngỡ tưởng là câu chuyện thần bí, nhưng nó lại giản đơn vô cùng ! Nhưng cũng chính vì nó giản đơn vô cùng, giản đơn đến không ngờ nên không phải ai cũng nhìn thấy được. Trong khi bao nhiêu người lúng túng về cái chuyện đi tìm đề tài này, thì R.Gamzatốp, nhà thơ Đaghextan nổi tiếng đã quyết định chọn chính Đaghextan – quê hương của ông là đề tài : “Đề tài của tôi là quê hương. Tôi không phải tìm đề tài, phải lựa chọn. Chúng ta không lựa chọn cho mình quê hương nhưng quê hương thì ngay từ đầu đã lựa chọn chúng ta”. Có được lời tâm huyết bình dị như vậy đâu phải trong chốc lát. Nhà thơ đã phải trải qua những cuộc hành trình đi khắp thế gian mới có được sự quyết định đúng đắn này. Và chúng ta cũng không nên quên rằng Gamzatốp đã chọn “Đaghextan của tôi” là đề tài chứ không phải một Đaghextan nào khác của những người xứ Avar khác. Chính vì đã tìm được đề tài như vậy, R. Gamzatốp đã viết nên tác phẩm trứ danh Đaghextan của tôi !

Sự gắn bó chặt chẽ với một đề tài cụ thể thân thuộc và máu thịt đối với nhà văn đã giúp họ tin tưởng vào cái đích trên những chặng đường gian khổ sắp tới của cuộc hành trình vạn dặm này.

Nhưng từ chỗ đứng vững chắc này, nhà thiện xạ cũng sẽ bắn trượt nếu không ngắm huống hồ với những tay súng ngỡ ngàng ! Bởi vì, mục tiêu không đứng yên mà chỗ đứng cũng luôn nổi sóng ! Cũng như vậy, “hạt mầm ý đồ” của nhà văn sẽ khó mà đâm chồi nảy lộc nếu hạt mầm không hướng lên bầu trời mà lại chui xuống âm ti địa ngục ! Đề tài cụ thể ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó vươn tỏa được tới tầm khái quát rộng lớn. Thế thì câu hỏi vừa nêu trên “Đề tài ở đâu ?” không chỉ nhằm vào đối tượng nhà văn sẽ phản ánh, mà còn nhằm vào cái đích mà nhà văn sẽ vươn tới nữa. Câu hỏi sẽ phải là : “Sẽ viết về cái gì đây của quê hương mình – Đất nước mình – Hành tinh này ?”. Như vậy, trong phạm vi suy nghĩ về đề tài, nhà văn không chỉ quan tâm đến đối tượng phản ánh mà còn suy nghĩ đến cả quá trình điển hình hóa – cái trung tâm thu hút mạnh nhất mà từng động tác, chi tiết dù rất nhỏ đều hướng về nó, chịu sự chi phối của nó . Cái ý nghĩa của “vạn sự khởi đầu nan” chính là ở đó : Sự hướng tới cái đích tối cao ngay từ khởi đầu xuất phát !

Raxun Gamzatốp đã chú ý đến vấn đề này khá sâu sắc và tinh tế, Sau khi xác định được “Đaghextan của tôi” là xuất phát điểm của mình, nhà thơ không quên nghĩ đến việc gắn lên trên “cái mũ đề tài cụ thể” một ngôi sao đưa đường. Ngôi sao đính trên mũ ấy là “khung cửa nhỏ nhìn ra đại dương”. Xác định được đề tài cụ thể là quê hương, từ “khung cửa nhỏ nhìn ra đại dương” ấy, nhà thơ đã tìm thấy đề tài lớn cho mình. Nói cách khác, nhà thơ chỉ có thể đến được với đề tài lớn lao khi xác định được nơi xuất phát của mình. Và không trói buộc mình ở một đề tài nhỏ hẹp, Gamzatốp đã tìm được đề tài lớn cho mình, đó là cả thế giới : “Tôi không muốn tìm mọi hiện tượng trên thế giới này trong ngôi nhà của tôi, trong lòng tôi, trong Đaghextan của tôi, trong tình cảm của tôi với quê hương. Ngược lại, tình cảm quê hương tôi tìm thấy trong mọi hiện tượng bên ngoài thế giới, ở mọi nơi trên trái đất này, với ý nghĩa đó, đề tài của tôi là cả thế giới” – liệu còn định nghĩa nào về đề tài mà lại sâu xa, tinh tế và đầy đủ hơn lời nói đầy chất thơ của thi sĩ Đaghextan này nữa không? Tự ví mình như con suối mải mê chảy từ nguồn ra tới biển, lúc thì “đổ xuống tung bọt trắng ngần” băng qua “những hẻm núi hoàng hôn chập choạng”, lúc thì “dường như dừng lại, êm đềm lắng sâu, thu vào mình bóng hình của núi, trời sao” rồi lại tiếp chảy hối hả, Gamzatop đã có nhận xét tuyệt hay:”Tôi trôi đi – có nghĩa là phía trước có mục tiêu. Không phải tôi chỉ linh cảm, mà tôi còn nhìn thấy, biết trước khoảng rộng mênh mông của biển”. Càng sâu sắc hơn, khi Gamzatop khẳng định rằng, mỗi tác phẩm có hai người mẹ, - một là quê hương của riêng mình, một là Tổ quốc của dân tộc mình, cho nên nhà thơ phải sống với “trách nhiệm người công dân không phải chỉ với miền Avarixtan, không phả chỉ với đất nước Liên Xô bao la mà với cả hành tinh này, thế kỷ hai mươi này. Không thể sống khác”.

Câu chuyện xác định đề tài dường như lại hóa ra là vấn đề nhà văn phải sống như thế nào để là một con người vừa là của riêng mình, vừa là của dân tộc mình, vừa là của nhân loại. Cái thế giới của tâm hồn nhà thơ cũng là hơi thở của thời đại, chỉ có thể là như vậy. Vậy ra việc đi tìm một đề tài cụ thể lại là phải xóa bỏ cái ranh giới giữa các đề tài của văn học, là việc xác định cách quan niệm như thế nào cho đúng về đề tài để khẳng định được rằng: đối với văn học, chỉ có một đề tài duy nhất mà thôi!

Câu chuyện đi tìm “đề tài vĩnh cửu” kia thoạt nhìn có vẻ hoang đường, nhưng nó sẽ mất đi cái dáng vẻ bên ngoài thường bị sỉ vả nếu như chúng ta hướng nó vào quỹ đạo của “quy luật riêng của tình cảm”. Khi chúng ta nói “Tổ quốc và chủ nghĩa xã hội là những đề tài cao đẹp nhất của văn học, nghệ thuật nước ta lúc này”(*) thì đó chính là “đề tài vĩnh cửu” vậy!

Chủ tịch Hồ Chí Minh không “lý luận” gì về đề tài, nhưng những lời Bác nói về vấn đề đề tài thì thật là rõ ràng và sâu sắc:”Về nội dung viết, mà các cô các chú gọi là “đề tài” , thì tất cả những gì Bác viết chỉ có một “đề tài” là: chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”(**). Những tác phẩm thơ, truyện ký, kịch… của Bác đã trở thành tài sản văn học vô gía của dân tộc ta, của nhân loại cần lao trên trái đất này được viết về một đề tài duy nhất đó!

Câu chuyện xác định đề tài vừa có tính chất thời sự cấp bách vừa có tính chất lâu dài, vĩnh cửu, cuối cùng dường như lại kết thúc bằng những vấn đề đặt ra của mối liên hệ giữa đề tài và tư tưởng chủ đề tác phẩm! Đề tài là tình yêu! – nhà thơ Raxun Gamzatop đã nói như thế! Liệu còn tìm được lời nói nào hay hơn nữa? (***)

Đỗ Ngọc Thạch

-----

(*) Văn kiện của Đảng và Nhà nước…, NXB Sự Thật, H.1970,tr.110
(**) Về công tác văn hóa văn nghệ, NXB ST, H.1971
(***) Những trích dẫn trong bài được lấy từ những cuốn sách :M.B.Khrapchenco:Cá tính sáng tạo và sự phát triển của văn học; A.Xâytlin: Lao động nhà văn; R.Gamzatop: Đaghextan của tôi; v.v…

tìm Đ.N.T trên nguoibanduong.net

Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch

Tác phẩm Đỗ Ngọc Thạch trên nguoibanduong.net

Tin tức > Đỗ Ngọc Thach - trong nước

“Đả Long bào - Chùm truyện mini của Đỗ Ngọc Thạch 1.ĐẢ LONG BÀO Chuyện xưa, có ông Vua nọ phạm tội phải bị đánh trăm gậy, Vua muốn làm gương cho thiên hạ, nói với Thừa tướng cứ theo phép nước mà làm. Thừa tướng không dám đánh vua, bèn nghĩ ra kế “Đả Long bào”, tức lấy Long bào của Vua ra sai lính đánh trăm gậy. Mọi người ai cũng khen Thừa tướng xử lý giỏi. Lần khác, Vua phạm vào tội đáng chém đầu, sai Thừa tướng cứ làm theo Luật pháp. Thừa tướng sai người làm một con Rồng bằng giấy bồi, sơn son thếp vàng đẹp hơn Rồng thật, rồi sai đao phủ chém đầu con Rồng đó, gọi là “Trảm thủ Rồng”. Ai cũng khen Thừa tướng tài giỏi, Vua thưởng cho tiền bạc, Lụa là không biết bao nhiêu mà kể. Xem chi tiết

Quanh Hồ Gươm - Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch “Quanh Hồ Gươm không ai bàn chuyện Vua Lê…”, biết là như thế, vậy mà khi đi dạo quanh Hồ Gươm, thấy có ai đang nói chuyện với nhau, tôi cũng đi sát họ và dỏng tai nghe xem họ có bàn chuyện Vua Lê hay không? Đó là thói quen thứ nhất và không hề mất đi của tôi. Thói quen thứ hai là đã đến Hồ Gươm thì động tác đầu tiên là ngó nhìn xuống mặt hồ xem Rùa có nổi lên hay không? Nếu có thì reo lên rồi chỉ chỏ kêu người đứng gần tới xem, còn nếu không có thì chốc chốc lại ngó xuống mặt hồ tìm kiếm. Thói quen này cũng không hề mất đi. Xem chi tiết

Thượng Kinh ký sự (Hay là Ba lần tới Thủ đô) - Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch 1. Giáo đầu Cứ tưởng cái đầu mình là “Của kho vô tận”, tôi thả phanh viết búa xua đủ các kiểu, bỗng một hôm ghé mắt nhìn vào cái “Kho” thấy trống trơn! Hốt hoảng, tôi thu dọn tất cả tài liệu, sách vở vào trong cái thùng giấy cứng (vốn là cái hộp giấy đựng tivi to tướng) rồi định đi “bụi đời” tìm cảm hứng! Ai dè vừa bước ra cửa, đụng ngay mấy người hàng xóm đang cãi lộn dữ dội, xem chừng muốn chuyển qua đánh lộn! Nhớ lời mẹ dặn lúc còn nhỏ rằng, thấy đám cãi lộn, đánh lộn là phải tránh xa, tôi vội quay trở lại, trèo lên gác… ngồi Thiền! Xem chi tiết

Nhật ký của một siêu người mẫu chân dài (phần 1) Truyện ngắn Đỗ Ngọc Thạch 1. Ngày…tháng …năm Hôm nay mình phải đưa ra một quyết định quan trọng: Đi hay ở? Mình vụt nhớ đến một câu thơ rất hay khi thể hiện tâm trạng này, được ghi trong sổ nhật ký của mẹ: “Bâng khuâng đứng giữa hai dòng nước / Chọn một dòng hay để nước trôi?” Mẹ ơi, phải chi mẹ đừng bỏ chúng con mà đi theo người đàn ông ấy, mà sao mẹ đi xa thế, tận Paris, cho dù đó là “Thủ đô ánh sáng” cũng không thể thu hút mẹ mãnh liệt như vậy? Xem chi tiết

Chùm hai Truyện ngắn về Sân khấu của Đỗ Ngọc Thạch I. TUỒNG VÀ CHÈO 1. Tuồng và Chèo là hai loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống đậm nét bản sắc dân tộc nhất của nghệ thuật sân khấu Việt Nam. Tuồng thiên về Dương tính: thể hiện tính Bi hùng của cuộc sống là sở trường của Tuồng. Chèo thiên về Âm tính: thể hiện tính Nhân bản của cuộc sống là sở trường của Chèo. Trải qua bao cơn biến thiên, tưởng như có lúc Tuồng bị xếp vào Kho Lưu trữ của Bảo Tàng Sân khấu, chèo bị đuổi về góc chiếu nơi sân đình thôn quê!...Nhưng, những người say đắm, tâm huyết với Tuồng và Chèo không hề suy giảm, công chúng sân khấu không phải đã hoàn toàn lạnh nhạt với Tuồng và Chèo. Và, như là một tất yếu, các Nhà Hát Tuồng và Nhà Hát Chèo vẫn rực rỡ ánh đèn, dù chỉ có một vài khán giả vẫn diễn!... Xem chi tiết

Chùm hai truyện ngắn về Hôn nhân của Đỗ Ngọc Thạch Truyện thứ nhất: BĂNG NHÂN Trần Mai trở thành Băng nhân (*) chuyên nghiệp sau một lần làm mai mối bất đắc dĩ nhưng đã đạt kết quả rất mỹ mãn. Đó là vào những ngày hòa bình đầu tiên của đất nước sau bao nhiêu năm dài chiến tranh khốc liệt. Anh lính Trần Mai từ Miền Nam giải ngũ về nhà với đôi chân không còn nguyên vẹn. Vì thế, gia đình cô Đào cương quyết không cho anh cưới cô Đào như đã ước hẹn, mặc dù cô Đào vẫn sẵn lòng chấp nhận dù Trần Mai đã bị mất một chân. Trần Mai nghĩ mãi không ra cách để thuyết phục cha mẹ cô Đào thì anh lại phải lo chữa chạy cho cả song thân, bởi cha mẹ Trần Mai lo nghĩ chuyện lấy vợ cho con mà bế tắc nên cùng buồn phiền sầu não mà thành bệnh. Xem chi tiết

Chị em sinh ba - Truyện ngắn Đỗ Ngọc Thạch Ông Trung Dũng đã là cán bộ giảng dạy ở một trường đại học nhưng sau khi bọn Mỹ đánh bom B52 xuống Hà Nội thì có đợt tuyển quân rất lớn, ông Dũng nhập ngũ vào đợt đó. Ông Dũng tuy đã gần ba mươi tuổi nhưng vẫn chưa lấy vợ vì hai lý do: phụng dưỡng mẹ già (gần bảy mươi) và chờ lấy được cái bằng Tiến sĩ! Nhưng sau khi nhập ngũ, lương cán bộ giảng dạy bị thay bằng phụ cấp của anh binh nhì, khiến cho cuộc sống của người mẹ già gặp khó khăn. Xem chi tiết

Ký ức binh nhì - Truyện ngắn Đỗ Ngọc Thạch Tôi nhập ngũ tháng 12 năm 1966, vào Binh chủng Ra-đa, khi đang là sinh viên Khoa Toán Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (lúc đó đang sơ tán ở Đầm Mây, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên). Tháng 10 năm 1970, tôi lại trở về học lại Khoa Toán, trường ĐHTH Hà Nội (lúc đó đang ở cơ sở chính tại Khu Thượng Đình, Hà Nội). Tuy chỉ gần bốn năm tại ngũ, nhưng kỷ niệm đầy ắp và mỗi khi tháng 12 đến, tôi lại như là đi ngược thời gian trở về những năm tháng ấy… Xem chi tiết

Hai truyện ngắn về Bạn học của Đỗ Ngọc Thạch BẠN HỌC LỚP BỐN 1.Mười năm học ở trường phổ thông, tôi đã chuyển lớp tới 11 lần, nếu tính tên trường thì là Mười trường, phải nói đó là con số kỷ lục về cái sự chuyển trường! Lý do đơn giản là do bố tôi thuyên chuyển công tác, từ tỉnh này sang tỉnh khác (sau này ra đời làm việc, tôi cũng làm việc ở rất nhiều cơ quan, không biết có phải đó là di truyền không?). Việc chuyển trường nhiều như vậy khiến cho tôi có rất nhiều bạn học và có một điều kỳ lạ là cứ mỗi năm vào mùa hoa phượng nở, thật ngẫu nhiên, tôi gặp một, hai bạn học cũ, và lẽ đương nhiên là tôi được sống lại tuổi học trò!...Truyện ngắn này viết về việc gặp lại bạn học lớp Bốn! Xem chi tiết

Chùm hai Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch CHUYỆN CỦA NHÀ ĐỊA CHẤT 1. Tôi có anh bạn học cùng phổ thông, tên là Đông, sau học trường mỏ địa chất, ra trường được phân công về một đoàn Địa Chất chuyên đi thăm dò mỏ! Sau gần chục năm mới gặp lại nhau, lại ở nơi rừng xanh núi bạc, tình cảm thật xúc động muôn phần. Chúng tôi nói với nhau đủ thứ chuyện trên trời dưới đất, cuối cùng Đông nói: “Vậy là tao với mày cùng nghề rồi nhé!” Tôi ngạc nhiên định hỏi lại tại sao lại nói vậy thì Đông như đọc được ý nghĩ của tôi, cười nói: “Mày đi sưu tầm văn học dân gian thì có khác gì chúng tao đi tìm mỏ!” Tôi cười bảo: “Mày vẫn hóm như xưa!...Nhưng bây giờ không mấy người coi văn học dân gian là của quý đâu! Dù sao vẫn có người như mày là tao thấy vui rồi!” … Xem chi tiết

Chuyển đến trang 1, 2, 3  [sau]

Tin tức > Đỗ Ngọc Thach - trong nước

Chùm thơ về Hà Nội của Đỗ Ngọc Thạch Xa Hà Nội hàng ngàn cây số Mà như đứng giữa năm cửa ô Giữa góc phố, con đường bóng đổ Những mái nhà ngói nhỏ lô xô (Thay lời Đề từ cho chùm thơ về Hà Nội) Xem chi tiết

Nhật ký của một cô giáo trường huyện - Đỗ Ngọc Thạch 1. Ngày…tháng…năm…19… Câu nói cuối cùng của thầy Hiệu trưởng nói với mình khi đến trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương nhận công tác là: “Học sinh ở đây khác với học sinh các nơi khác ở hai điểm: 1/ Phải năn nỉ, lôi kéo chúng đến học; và do đó dẫn đến điểm thứ 2/ Không thể dùng hình phạt đuổi học dưới bất kỳ hình thức nào!”. Trải qua cuộc đời đi học từ Trung học Phổ thông cho đến hết Đại học Sư phạm, mình đã chứng kiến không biết bao nhiêu những phụ huynh học sinh phải chạy chọt đủ kiểu để con em được đi học cho nên mình thật sự ngạc nhiên khi nghe thầy Hiệu trưởng nói như thế. br /> Xem chi tiết

Sư phụ của sư phụ và sư phụ - Hay là Mối tình đầu của tôi - Đỗ Ngọc Thạch 1. Thầy Mân dạy tôi hồi lớp Mười, còn Thầy Hân dạy tôi hồi Đại học. Thầy Mân chào thầy Hân là Thầy, vì khi học Đại học Ngoại ngữ, thầy Mân cũng học thầy Hân. Như thế, thầy Hân vừa là Thầy của Thầy tôi, tức Sư phụ của Sư phụ, và với tôi thì là Sư phụ, tức tôi gọi thầy Hân là Sư phụ hoặc Sư phụ của Sư phụ đều đúng!... Là học trò mà viết về Thầy giáo của mình, theo lệ thường, là chỉ được viết ngợi ca, còn lại thì đều là bất kính, vô Lễ. Tuy nhiên, vì tôi cũng có hai năm làm Thầy giáo, mà học trò tôi ngày ấy, giờ cũng đã có học vị Tiến sĩ, gặp tôi vẫn lễ phép “Chào Thầy”, vì thế, nếu xét về quan hệ xã hội, thì tôi cũng là Đồng nghiệp với Sư phụ của tôi! Sở dĩ tôi phải “Vòng vo Tam Quốc” chút xíu vì những gì tôi viết về hai Sư phụ của tôi không thể xếp vào thể loại Tụng ca được dù tôi rất muốn như thế! Xem chi tiết

Lấy chồng thương binh - Chùm truyện ngắn ngắn của Đỗ Ngọc Thạch 1. Chuyện của cô Đào Ông Lê Văn Binh là thương binh chống Pháp. Trong trận đánh đồi A1 ác liệt, anh chiến sĩ Lê Văn Binh chưa tới hai mươi tuổi, bị một viên đạn của quân địch đục một lỗ ở trán rồi chui vào đầu từ lúc nào không hay biết, khiến anh bất tỉnh. Những chiến sĩ cứu thương đưa anh về tuyến sau, nghĩ là anh đã chết, liền đưa anh tới một nhà dân nhờ mai táng. Nhưng đúng lúc gia chủ đào huyệt cho anh thì anh tỉnh lại… Xem chi tiết

Giai điệu mùa hè - Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch Mỗi khi mùa hạ tới, tôi lại nhớ đến nhà thơ Henric Hainơ với bài thơ Trong tháng năm kỳ diệu: Trong tháng năm kỳ diệu / Khi mầm cây nẩy ra /Trong tim tôi cảm thấy / Tình yêu bỗng nở hoa. / Trong tháng năm kỳ diệu / Run rẩy tiếng chim ca / Với bạn tình tôi gửi / Những nỗi niềm thiết tha.Không phải ngẫu nhiên mà với nhà thơ Henric Hainơ mùa hạ lại kỳ diệu như vậy và cũng như vậy, tôi thấy mùa hạ thật kỳ diệu bởi mùa hạ đó, tôi đã gặp em… Xem chi tiết

Ký ức làm báo - Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch Tôi bắt đầu viết báo từ thời còn là sinh viên nhưng chỉ là nổi hứng thì viết và chỉ mới biết báo chí ở sản phẩm “giấy trắng mực đen” chứ chưa biết gì về nghề báo, tức để có tờ báo “giấy trắng mực đen” đó, người ta đã phải làm những gì, tức qui trình làm báo từ A tới Z. Từ khi về “làm việc” ở Viện Văn học, tôi đọc báo nhiều hơn và cũng tích cực viết báo hơn bởi đã có ý thức hơn về nhuận bút, một khoản thu nhập không nhỏ đối với đồng lương “khổ hạnh” của đời “ăn lương” Nhà nước, mặc dù nhuận bút cũng “mỏng manh” như tờ giấy báo mà thôi Xem chi tiết

Truyện ngắn mini - Đỗ Ngọc THạch Xuân Đào cắt thịt Chuyện xưa có nàng Xuân Đào hiếu thảo, nhà nghèo, mẹ già lại ốm đau mà không có tiền mua thịt cho mẹ ăn, liền cắt thịt trên cánh tay nấu cháo cho mẹ ăn. Xem chi tiết

Chùm tiểu phẩm hài của Đỗ Ngọc Thạch 1. Pha trộn thể loại Có một nhà văn chuyên viết văn xuôi và một nhà thơ chuyên viết thơ tự do, cùng nhau đi thực tế cơ sở ở một làng quê vùng sâu vùng xa. Cảnh vật ở đây sơn thủy hữu tình rất ngoạn mục, tràn đầy cảm hứng sáng tạo. Nhưng con người ở đây thì thưa vắng như lá mùa thu, hai nhà văn-thơ kia tìm mỏi mắt cũng chỉ thấy có một cô thôn nữ tạm “sạch nước cản” có thể làm “chất xúc tác” cho cảm hứng sáng tạo, tức làm người tình trong quá trình “thai nghén” tác phẩm, tức cả nhà văn và nhà thơ cùng sở hữu chung một người tình. Xem chi tiết

Ba lần thoát hiểm - Chùm Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch BA LẦN THOÁT HIỂM Năm 1961, tôi học lớp Năm ở trường Phổ thông cấp 2-3 Lương Ngọc Quyến, thị xã Thái Nguyên, nay là Thành phố Thái Nguyên. Tính đến nay (năm 2011) là đã chẵn 50 năm. Số bạn học cùng tôi ở lớp Năm hồi đó, suốt 50 năm qua tôi chưa hề gặp lại người nào. Những tưởng đó chỉ còn là ký ức xa mờ thì thật diệu kỳ, trong dịp lễ kỷ niệm 30-4 và 1-5 vừa rồi, tôi đã bất ngờ gặp lại không chỉ một mà tới ba người bạn học cùng lớp Năm từ hồi năm 1961 đó. Có cuộc hội ngộ không tiền khoáng hậu này bởi mấy người bạn học của tôi đã đứng ra tổ chức một buổi họp lớp “Bạn học thời cởi truồng”. Xem chi tiết

Lưu Quang Vũ “Sống mãi tuổi 17” - Đỗ NgọcThạch Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2010 đã trao giải “Thành tựu trọn đời về Thơ” cho Tuyển thơ Gió và Tình yêu thổi trên đất nước tôi (NXB Hội Nhà văn và Nhã Nam hợp tác xuất bản, H.2010) của cố thi sĩ Lưu Quang Vũ (1948-1988). Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi (2010) với hơn 100 thi phẩm có thể xem như tuyển tập thơ Lưu Quang Vũ đầy đủ, công phu và kỹ lưỡng nhất cho đến thời điểm này. Tuyển tập thơ sẽ đem lại cho độc giả hình dung khá toàn diện về hành trình thơ Lưu Quang Vũ, nơi mỗi chặng đường đều in dấu những suy nghĩ, xúc cảm sâu đậm của tác giả và ghi dấu nhiều biến động của lịch sử, xã hội trong những thập niên cuối của thế kỷ 20. Xem chi tiết

Chuyển đến trang [trước]  1, 2, 3  [sau]

Tin tức > Đỗ Ngọc Thach - trong nước

Giá một cái hôn - Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch Vài nét về tác giả: Nhà văn Đỗ Ngọc Thạch sinh ngày: 19 -5 - 1948. Quê: Phú Thọ. Tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội 1976 . Đã kinh qua: Bộ đội Rađa, Giáo viên, Cán bộ nghiên cứu Viện Văn học, Biên tập viên Tạp chí Nghiên cứu Nghệ thuật, Báo Lao động Xã hội, Phụ trách Ban Biên tập Tạp chí Văn Nghệ GiaLai - Kon Tum, v.v... Viết nhiều thể loại: Phê bình Tiểu luận, Truyện ngắn, Thơ. Sách đã in: Quà tặng tuổi Hai mươi (Tập truyện ngắn - NXB Công an Nhân dân: Bản in năm 1994 gồm 8 truyện; Bản in năm 2005 gồm 26 truyện). Hiện sống tại TP.HCM. NBĐ đã đăng một số truyên của tác giả như: Bạn học lớp hai, Lấy vợ xấu. Xin giới thiệu với bạn đọc thêm một truyện khác của nhà văn: Giá một cái hôn. Xem chi tiết

Chuyển đến trang [trước]  1, 2, 3

nguồn: nguoibanduong.net

• Truyện ngắn

Chùm truyện mini; Chị em song sinh - Đỗ Ngọc Thạch

CHÙM TRUYỆN MINI  - Đỗ Ngọc Thạch

1. SIÊU  NHÂN 

Bọn trẻ con mỗi khi tụ tập thường khoe về nghề nghiệp, chiến tích của bố mẹ chúng…Một đứa đi lại kiểu duyệt binh rồi nói dõng dạc: “Bố tao là  Đại nguyên soái!”. Một đứa ngồi chĩnh chọe, giơ tay chỉ  khắp lượt rồi nói: “Chúng mày có biết “Sếp Tổng là gì không? Bố tao vừa là Sếp, vừa là  Tổng!” Một đứa làm bộ đang gọi điện thoại, nói ALO, OK liên hồi rồi nói giọng trịnh trọng: “Chúng mày có biết Tổng Thống, Thủ Tướng, Nguyên thủ quốc gia…là gì không? Hình như bố tao là một trong các tên gọi đó!”. Có mấy đứa từ đầu tới giờ chỉ ngồi nghe, không biết bố mẹ mình làm cái gì mà suốt ngày đầu tắt mặt tối, đi biền biệt…không mấy khi ngồi ăn cơm với chúng thì nói: “Bố mẹ chúng tao là Phù thủy,  Đại ác ma hay là Siêu nhân cũng không thể xác định rõ được! Để khi nào tao hỏi lại sẽ nói cho chúng mày biết!”. Mấy đứa kia nghe nói đến mấy chữ Phù thủy, Đại ác ma, Siêu nhân thì vừa sợ vừa thích nên thúc giục: “Chúng mày phải đi hỏi ngay, không thì bị khai trừ khỏi Hội!...”.  

2.LẤY  VỢ  XẤU

Ông  Đoàn Trọng Thực có hai cô con gái đã đến tuổi mười tám đôi mươi. Cô chị hai mươi tuổi dáng người khỏe mạnh cân đối duy chỉ khuôn mặt bị “rỗ hoa” do lúc nhỏ bị bệnh đậu mùa, nên bị coi là xấu, không chàng trai nào ngó ngàng tới. Còn cô em, mười tám tuổi, bỗng nhiên thay da đổi thịt  trở nên xinh đẹp bội phần, không biết bao nhiêu là ong bướm rập rờn, nhưng vẫn chưa nhắm được chàng trai nào ưng ý! Ông Đoàn Trọng Thực là chủ một doanh nghiệp loại vừa, cũng là người cẩn trọng nên không thể xem thường chuyện lấy chồng cho hai cô con gái…Thời gian cứ trôi đi, một năm, hai năm, rồi ba năm hai cô con gái vẫn chưa lấy được chồng!...
Một ngày kia có một chàng học trò nghèo, chưa đỗ đạt công danh gì nhưng cũng xin đến gặp ông Đoàn Trọng Thực để dự tuyển “phò mã”! Ông Đoàn Trọng Thực ngắm nhìn anh học trò nghèo từ đầu đến chân rồi nói: “Nhìn tướng cậu, tuy bây giờ còn nghèo khó nhưng sau này tất làm nên, chỉ cần cậu phải nỗ lực hết sức và có người trợ giúp về mặt tình cảm. Vì vậy ta đồng ý gả con gái cho cậu. Không biết cậu đã dự định chọn cô nào chưa?” Anh học trò nghèo nói: “Ông nói đúng ý tôi rồi đó. Hôm nay tôi đến đây để xin được cưới cô chị làm vợ!” Ông Đoàn Trọng Thực nói: “Đứa chị bị coi là xấu, chưa có ai hỏi. cậu hỏi là lần đầu tiên đó! Cậu có thể cho biết tại sao không?” Anh học trò nghèo nói: “Sắc đẹp của người con gái là mầm tai họa, còn cô chị nếu coi là xấu thì là xấu, nếu coi là đẹp thì là đẹp! Xấu hay đẹp là do mỹ cảm của người ta áp đặt lên mà thôi! Tôi không coi cô chị là xấu nên xin được cưới làm vợ!”
Sau đó, đám cưới của cô chị với anh học trò nghèo được tiến hành long trọng...5 năm sau anh học trò nghèo đã là một kỹ sư nông nghiệp rất giỏi giang, người vợ tức cô chị “rỗ hoa” tỏ ra là một người tề gia nội trợ không ai bằng và phát tướng “Vượng phu ích tử”…Còn cô em xinh đẹp thì vẫn “kén cá chọn canh”,  không có anh chàng nào có được “số đo chuẩn” như dự kiến cho nên không biết bao giờ mới lên xe hoa!                 

3. TRỰC  ĐÊM

Các nữ Điều dưỡng ở Bệnh viện thường phải trực đêm, một, hai lần trong một tuần, có khi ba lần tùy tình hình nhân sự. Bác sĩ  Dương Mùi (tuổi con Dê và cũng có máu Dê nổi tiếng) đêm đêm thường mò tới phòng nghỉ của các nữ Điều dưỡng và mọi chuyện đã xảy ra đúng như ý đồ của Bác sĩ  Dương Mùi…Khi nữ Điều dưỡng nào đó có bầu Bác sĩ Dương Mùi dặn dò rất kỹ: “Nếu đúng là con tôi thì đặt tên nó là  Trực Đêm để sau này bố con còn biết đường mà tìm nhau!”.

Thời gian trôi nhanh, khi Bác sĩ  Dương Mùi tám mươi tuổi thì bị Diêm vương gọi đi. Lúc chuẩn bị vĩnh biệt dương gian, có gần bốn chục thanh niên nam nữ đủ mọi lứa tuổi đến xin gặp Bác sĩ Dương Mùi lần cuối, khi được hỏi tên tuổi thì đều nói: “Tôi tên là Trực Đêm!”. 

4. HỌA PHÚC KHÔN LƯỜNG

Có một nhà văn cấp Tỉnh nọ vì mâu thuẫn với ông Chủ tịch Hội Văn nghệ Tỉnh mà bị khai trừ khỏi Hội. Khi nhận được tin này, bạn bè thân hữu khắp nơi rất bức xúc, tỏ thái độ bất bình và chia sẻ ưu tư với nhà văn nọ, có một nhóm “chiến hữu” xúm vào bàn mưu tính kế giúp nhà văn “đánh” lại ông Chủ tịch Hội… Có một nhà thơ  già thấy vậy thì Mail cho nhà văn nọ: ”Cậu chớ nên tính chuyện phục thù rửa hận! Oan oan tương báo đến bao giờ mới dứt! Giờ cậu đã là nhà văn tự do trăm phần trăm, đây là cơ hội bằng vàng để cậu làm nên sự đột biến trong sự nghiệp sáng tác của mình! Chúc cậu thành công!”. Nhà văn nọ nhận được Mail thì tỉnh ngộ, đóng cửa cài then ngồi viết thâu đêm!...Quả nhiên, hai năm sau, cuốn tiểu thuyết mới của nhà văn nọ xuất hiện như một “quả bom tấn”!

5. MẸ VÀ CON

Cuộc thi “Hoa hậu miền duyên hải” đã thành công rực rỡ với vương miện Hoa hậu thuộc về thí sinh Giàng Thị Sơn Hải, mới có mười lăm tuổi…Nhà Doanh nghiệp Hoàng Trường Ngân, vừa là nhà tài trợ chính, vừa là trưởng Ban giám khảo, sau khi đã hoàn toàn mãn nguyện cuộc "mây mưa” với Tân Hoa hậu thì còn thòm thèm mà nói: ”Thực đáng đồng tiền bát gạo!...Ta đã “kinh qua” nhiều loại kiểu Hoa hậu nhưng chưa bao giờ thấy diệu kỳ như lần này!...Nàng có thể cho ta thêm một lần “Tái ngộ” được chăng? Tiền bạc không thành vấn đề, Nàng muốn ta hái sao trên trời cũng được!” Tân Hoa hậu chưa kịp trả lời thì điện thoại của Nàng đổ chuông…Thì ra là mẫu thân của Nàng gọi. Hai mẹ con rì rầm một phút rồi Nàng đưa điện thoại cho nhà doanh nghiệp nghe và nhà doanh nghiệp nghe được những lời sau: ”Là nhà Doanh nghiệp lớn thì phải thực hiện đúng hợp đồng, hành binh thần tốc, đánh nhanh rút nhanh, không để lại dấu vết! Ông quên là mười lăm năm trước ông cũng nói những lời hoa mỹ ấy với tôi à? Để con bé về ngay kẻo lộ “Bem” thì mất cả chì lẫn chài đấy!”.

6. CHIÊU HIỀN ĐÃI SĨ

Huyện nọ, chỉ là một huyện nhỏ, chậm phát triển, hàng năm vẫn phải xin “cứu trợ”…vậy mà bỗng treo biển “Chiêu hiền, đãi sĩ” với mức lương cao ngất ngưởng khiến cho thiên hạ đổ xô đến xin đầu quân. Chỉ một thời gian ngắn, đã có đúng 100 người trúng tuyển, thấp nhất cũng tốt nghiệp Đại học Thủ khoa, còn Thạc sĩ, Tiến sĩ thì nhiều như …lợn con! Một phong trào “Đại Đổ Mới” được tuyên truyền rầm rộ, lấy con số 100 “Tân binh” làm nhan đề: ”Trăm hoa đua nở!”…Các huyện khác, tỉnh khác biết chuyện cho là Huyện này “Chơi trội” chắc chẳng nên cơm cháo gì, cho nên không hưởng ứng!

Nói về 100 “Tân binh” - tức toàn các nhà khoa học, trí thức bằng cấp đầy người – được giao cho những công việc mới thoạt nhìn tưởng là dễ nuốt nhưng thực ra khó hơn cả việc lên Trời, đó là những công việc đại loại như “Tay không mà dựng cơ đồ mới hay”, “Bắt sỏi đá phải thành lúa gạo”, “Hài nhi ba tuổi phải vụt lớn lên thành tráng sĩ”, “Tát cạn Biển Đông”, “Ngu Công dời núi”, “Nữ Oa vá trời”, v.v…Thực ra, đây là những chuyện chỉ có Phù Thủy, Nhà Ảo thuật hoặc Thần Tiên trên trời mới làm được! Thực ra, 100 Người hiền, Kẻ sĩ kia không hề biết rằng toàn bộ kế hoạch “Đại Đổi Mới” này là nội dung chính yếu của Trường ca “Đất cằn hóa Rồng bay” của vị Tân Chủ tịch Huyện, vốn là một nhà thơ chuyên làm thơ Tứ tuyệt (đã được mấy nhà Phê bình văn học xếp cùng chiếu với thơ Tứ tuyệt của Chế Lan Viên!) nay bỗng nổi hứng xuất thần viết Trường ca!...Trong khi 100 Người hiền, Kẻ sĩ đang vùi đầu vắt óc thiết kế các đề án cho sự nghiệp “Đại Đổi mới” thì vị Tổng Tư lệnh ngày ngày đánh vật với bảng 24 chữ cái Tiếng Việt để kết nối các con chữ vốn vô hồn thành những câu thơ của bản Trường ca Đất cằn hóa Rồng bay dự kiến sẽ có 100 chương cho đúng với con số 100 đầy ý nghĩa!

Kết quả của chuyện này như thế nào, phải đợi sau 5 năm vì Hợp đồng được ký với 100 Người Hiền, Kẻ Sĩ có thời hạn là 5 năm!

7. TÌNH  ĐẦU  TÌNH  CUỐI

Với chàng trai trẻ Tiến Dũng thì đây là mối tình đầu: Lệ Mai là người con gái đầu tiên đã dắt Dũng vào cõi thần tiên của ái tình, chàng trai trẻ có cảm giác như lạc vào một hành tinh xa lạ, mọi điều đều như mơ như thực…và chàng thấy mình như nhà thám hiểm mới đặt một bàn chân lên miền đất lạ! Vì thế, tối nay tuy không được Nàng hẹn, nhưng chàng Tiến Dũng vẫn đến nhà Nàng, quyết đặt tiếp bàn chân thứ hai vào miền đất lạ và sẽ đi đến tận cùng!..

Đang miên man với những ý nghĩ cứ bay lượn loạn xạ như cánh bướm, Tiến Dũng bỗng giật mình khi thấy trước cửa nhà Lệ Mai  có một người đàn ông đang gọi cửa rất gấp!... Hai phút sau thì Lệ Mai mở cửa ra kèm theo tiếng nói: ”Làm gì mà cuống lên thế! Đã là Giáo sư Tiến sĩ thì phải đĩnh đạc, từ tốn chứ!” Người đàn ông lách vội vào cùng với tiếng nói: ”Một tuần mới có một lần thì từ tốn sao được!...” Sau khi cánh cửa nhà Lệ Mai khép lại, chàng trai trẻ Tiến Dũng mới bừng tỉnh với ý nghĩ: ”Người đàn ông đó, vị giáo sư Tiến sĩ đó chẳng phải là người cha đáng kính, là niềm tự hào của chàng  đó sao? Tuần trước, cha chàng có khoe với cả nhà là mới có “Mối tình cuối cùng” rất lãng mạn!  Chẳng lẽ lại chính là Lệ Mai – mối tình đầu của chàng!?

8. VẾT  THƯƠNG  ÁC  NGHIỆT

Lưu Trọng Chiến là một thanh niên khôi ngô, tuấn tú, thời đi học biết bao cô gái thầm yêu trộm nhớ. Thời chiến tranh, Trọng Chiến là lính xung kích, đánh trăm trận mà không hề trầy da! Song, sự đời lại nghiệt ngã , oái ăm làm sao: gần tới ngày kết thúc chiến tranh thì Trong Chiến lại bị thương, mà vết thương lại quá ư hiểm ác – cái “của qúy” bị “bay” mất tiêu!

Trở lại cuộc sống thời bình, Trọng Chiến lao vào học tập rồi nghiên cứu khoa học như muốn quên đi sự phiền muộn do vết thương ác nghiệt gây ra! Anh giành tất cả thời gian cho các đề tài nghiên cứu khoa học, hầu như muốn quên đi mấy chữ “Tình yêu”, “Vợ chồng”… Nhưng, “cây muốn lặng nhưng gió chẳng đừng”, Ái Liên - một người bạn học cũ của Trọng Chiến, đang làm việc bên ngành Y đã âm thầm “quan sát” Trọng Chiến và âm thầm nghiên cứu đề tài “Ghép nối các bộ phận cơ thể người”. Khi Ái Liên bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ về đề tài “Ghép nối các bộ phận cơ thể người” thì cũng là lúc Trọng Chiến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ Xã hội học về đề tài “Những yếu tố cấu thành của một mô hình gia đình hạnh phúc bền vững”. Tại một cuộc “Họp lớp” của những bạn học cũ,  tất cả đều ký Nghị quyết 001 về việc tổ chức đám cưới cho đôi bạn Trọng Chiến – Ái Liên! Trước “sức ép” của tập thể, Trọng Chiến đành phải “tâm phục khẩu phục” và anh nói riêng với Ái Liên: ”Cho dù bạn ghép nối không thành công “cái ấy” cho tôi thì tôi vẫn muốn chúng ta cưới nhau!”.
…Năm năm sau, cái nhóm bạn kia lại “Họp lớp”. Trọng Chiến và Ái Liên đến “họp lớp” với ba đứa con sinh ba rất bụ bẫm, kháu khỉnh! Một người bạn thấy vậy thì trố mắt kinh ngạc và buột mồm nói:”Chắc chắn là anh chàng được ghép nối với  “cái ấy” của Siêu Nhân!”.

9. NGƯỜI CUNG NỮ GIÀ

Thời tôi còn đi làm báo, có mấy năm cùng cơ quan với một nhà nghiên cứu dân tộc học cỡ hàng đầu (xin được giấu tên), nhưng rất nghèo…Chuyện về nhà nghiên cứu này có thể viết thành tiểu thuyết. Sở dĩ tôi nói vậy bởi có một lý do “rất tiểu thuyết” là nhà nghiên cứu này có người vợ vốn là cung nữ của Triều Nguyễn…Chuyện này chỉ có thể giải thích bằng duyên số! …Lúc này, người cung nữ đã già, phải “chăm sóc” nhà nghiên cứu già và nghèo nên quả là không hề đơn giản. Chỉ nguyên cái chuyện nhà nghiên cứu này ăn rất khỏe cũng đã khiến người cung nữ già khá vất vả. Mỗi sáng, bà phải lo bữa ăn sáng tại nhà cho chồng và bữa ăn trưa mang theo đến cơ quan. Cơm, canh, thức ăn mặn… được đựng đầy chặt trong 3 cái ngăn “cặp-lồng” loại to nhất, đủ cho bốn người bình thường ăn no!...”Một năm đến lắm là ngày”!...

Một lần, tôi và một người bạn nữa đem rượu, thịt tới người bạn già nhâm nhi…Người cung nữ già chỉ ngồi nhìn, nhìn hoài…Tôi thấy trong ánh mắt nhìn của người cung nữ già có ẩn chứa nhiều điều kỳ lạ, bèn lại gần , hỏi:”Chị đang nghĩ gì vậy?” Người cung nữ già giật mình buột miệng: ”Hoàng cung lộng lẫy của Triều Nguyễn với ê hề sơn hào hải vị!...”

10. PHẠM TỘI VÔ TƯ

Một ông già đã qua tuổi “Thất thập cổ lai hi” bị ra Tòa về tội “giao cấu với trẻ vị thành niên”. Trong suốt quá trình luận tội, ông già không nói gì, cứ mơ mơ màng màng như người mộng du. Luật sư bào chữa  nói ông già bị bệnh tâm thần, xin tha bổng. Ông già nghe thấy vậy vội nói: ”Tôi không có bị bệnh tâm thần! Một người đã kinh qua hai cuộc kháng chiến, đã từng là Huyện ủy viên, phải là người có thần kinh thép, sao lại bị tâm thần được?”. Quan Tòa hỏi: ”Vậy từ nãy tới giờ ông cứ mơ màng như người tâm thần là cớ làm sao?” Trả lời: ”Đó là tôi đang được sống lại những giây phút tột đỉnh của khoái cảm! Thật tuyệt vời!...Đó… đó …cái cảm giác ấy nó đang bay tới với tôi đó!”. Cả phiên Tòa chết lặng!...

11. TIẾN CỬ HIỀN TÀI
Ông Tất Thắng Lợi làm quan hàng đầu Tỉnh N hơn 10 năm có lẻ, bỗng bị tai nạn giao thông, vết thương rất nghiêm trọng, xem chừng khó mà qua khỏi.

Sau khi đã gặp gỡ, dặn dò, nói lời cuối với tất cả vợ con, anh em họ hàng, bạn bè thân hữu…ông Tất Thắng Lợi mới cho gọi “Bộ Tứ” của Tỉnh tới, nói:”Các đồng chí đã sát cánh bên tôi gần chục năm trời, cùng nhau chia ngọt sẻ bùi, tình cảm không khác gì anh em cốt nhục!...” Một người sốt ruột cắt ngang: ”Điều đó rõ rồi, anh khỏi phải nhắc hoài! Vấn đề số một bây giờ là anh sẽ tiến cử ai trong “Bộ Tứ” sẽ thay thế vị trí của anh?” Ông Thắng Lợi: ”Người tôi tiến cử sẽ không phải là ở trong “Bộ Tứ”, các anh có chịu không?” Bộ Tứ:” Vì sao?...Thôi được, chúng tôi chịu! Vậy đó là ai?” Ông Thắng Lợi: ”Đó là thằng cha Lực Điền ở Sở Nông Nghiệp…” Bộ Tứ: ”Trời, anh có lầm lẫn không? Hắn khỏe như trâu và ngang bướng nhất tỉnh với biệt danh “Đầu Bò”, dám ngang nhiên chống lại cả “Bộ Tứ” chúng tôi, và cả anh nữa?” Ông Thắng Lợi: ”Đó là chuyện đã qua, nhưng hai ngày nằm trên giường bệnh, tôi lại nghĩ thằng cha Lực Điền không hề sai như chúng ta đã gán cho hắn…Nói tóm lại, tôi đề cử Lực Điền thay vị trí lãnh đạo cao nhất của tôi! Hai anh ở lại nói chuyện tiếp với tôi, còn hai anh chịu khó đến huyện biên ải mời hắn về, ai bảo các anh bày trò đày ải hắn!”.

…Khi Lực Điền tới bên giường bệnh của ông Tất Thắng Lợi thì sức ông còn rất ít, ông chỉ  kịp nở một nụ cười vĩnh biệt người cán bộ sẽ kế nhiệm rồi thanh thản đi vào cõi vĩnh hằng!

Đỗ Ngọc Thạch

CHỊ EM SONG SINH
Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch
...Đó là cái Tết thứ mười của những năm tháng lưu lạc. Và đêm giao thừa nào cũng vậy, tôi đi lang thang một mình khắp phố phường cho đến lúc tỉnh dậy thì thấy mình đang nằm trong một phòng cấp cứu của bệnh viện! Đêm giao thừa năm Hợi này cũng giống y chang những năm trước, tôi tỉnh lại thì thấy mình đang nằm ở phòng hồi sức của Trung tâm cấp cứu S. Thấy tôi đã tỉnh táo, một cô gái áo blue trắng nhẹ nhàng đến bên tôi, làm mấy động tác nghiệp vụ rồi nói:

- Lại gặp anh này! Em đã trực sáu ca giao thừa liên tiếp mà không hiểu sao năm nào cũng gặp anh!

      Tôi định thần nhìn kỹ khuôn mặt cô gái áo trắng và lờ mờ nhận ra. Khi nhìn vào ngực áo cô gái thấy có dòng chữ ĐD LÀNH thì tôi tin là trí nhớ của mình đã chính xác. Quả đúng là sáu cái giao thừa vừa qua, tôi đều được đưa đến Trung tâm cấp cứu này đúng ca trực của Lành!

      Lành mỉm cười, nụ cười sáng thêm khuôn mặt đoan trang, phúc hậu của cô. Lành kéo ghế ngồi kế bên giường bệnh của tôi, nói:

- Anh thấy đau đớn gì không? Ráng chịu một hai ngày nữa là khỏi liền à! À, mà sao năm trước, anh nói là sẽ quay lại kiếm em, làm em trông hoài?

-  Tôi cũng tính tìm gặp lại em, nhưng rồi công việc lu bu quá, nay đây mai đó chẳng có lúc nào rảnh cả! Thế em đã tìm thấy cô em gái chưa?

- Dạ, chưa tìm thấy nhưng em đã tìm được dấu vết. Chính vì thế mà em cứ trông anh hoài.
- Sao lại trông chờ tôi? Tôi giúp gì được cho em?
- Chuyện dài lắm, nhưng có thể nói vắn tắt thế này: Vết thương của anh hồi năm trước, bên cạnh vết dao đâm có vết mũi dao vạch một dấu thập bên trong một vòng tròn nhỏ. Vết thương  của anh năm nay lại giống y chang như thế!
- Như vậy thì có liên quan gì đến việc tìm ra cô em gái ?
- Có đấy! Vì nhỏ gái em nó bỏ nhà theo một băng cướp đã hơn bốn năm nay!
- Băng cướp! Em gái cô ở trong  một băng cướp?
- Không những thế, em còn nghe nói nó là thủ lĩnh của một băng cướp toàn con gái!
- Trời đất! Em gái cô là thủ lĩnh  băng cướp… và nó đã đâm tôi bằng nhát dao có vẽ thêm cái vòng tròn có chữ thập kia?
- Đúng như vậy! Em nhớ hồi còn bé tí, nó đã ham chơi dao và thường vẽ một cái vòng tròn có chữ thập ở trong để tập phi dao! Nhát dao trên ngực anh là bị đâm trực tiếp hay là bị phóng dao từ xa?
       Nghe câu hỏi ấy mà tôi gai cả người! Cuộc đụng độ trong đêm tối trở lại trong đầu: trong lúc hỗn chiến, tôi thấy vai tê tê và một lát sau thì một mũi dao không biết từ đâu phóng  tới cắm vào ngực phải! Chẳng lẽ đối thủ vô hình kia lại là em gái của cô gái áo trắng dịu dàng, xinh đẹp này?
- Vậy thì đúng là tôi đã bị em gái cô phóng dao rồi! Và cả đêm giao thừa năm trước nữa, cũng y chang như vậy! Câu chuyện thật là li kỳ đấy vì tôi đang truy tìm người đã hai lần phóng dao trúng tôi! Chẳng lẽ lại là em gái cô?
- Chính vì vậy mà năm trước em rất mong anh quay lại kiếm em! Giờ thì anh phải giúp em.
- Cô phải giúp tôi chứ! Nhưng cô đã nói với tôi cụ thể về em gái cô đâu? Cả cô nữa? Tại sao lại có chuyện kỳ quặc như thế: Chị thì làm nghề chữa bệnh cứu người còn em lại làm nghề cướp của giết người?!
- Em nghĩ nhỏ gái em nó không phải là loại cướp của giết người đâu… Nó nhập băng cướp vì một lý do rất đặc biệt và hoàn toàn không phải vì cướp giật!
- Vậy thì cô hãy nói với tôi đi? Tại sao lại có chuyện kỳ quặc như vậy? Và tại sao mũi dao của em gái cô lại dính vào tôi tới hai lần?
- Chuyện dài lắm… Bây giờ anh còn chưa khỏe, để mai em sẽ nói anh nghe.
- Không, cô phải nói ngay bây giờ, nếu không tôi sẽ bỏ đi khỏi đây ngay tức khắc!
Lành giấu một tiếng thở dài, sửa lại dây truyền nước biển cho tôi rồi từ tốn nói :
- Nhỏ em em và em là hai chị em sinh đôi, giống nhau như hai giọt nước nên má em đặt tên cho chúng em là Long và Lanh. Sau này đi học, em tự thêm dấu huyền vào giấy khai sinh  thành tên Lành. Long nó học kém và thường quậy phá nên má em bảo nó làm em, còn em làm chị.
- Vậy em cô nó có học võ ai không? Và nó nhập băng cướp từ bao giờ, vì sao?
-  Từ từ em sẽ kể hết anh nghe. Hai chị em chúng em không những sinh đôi mà còn là sinh đôi đặc biệt!
- Sinh đôi đặc biệt là sao?
- Là song sinh!
- Song sinh? Thế thì kỳ lạ đấy! Hai chị em cô ắt không thể là người thường mà là dị nhân!
- Dị  nhân là sao?

- Dị là kỳ dị, dị thường , khác thường… nghĩa là không giống ai cả!

- Vậy thì đúng rồi! Nhỏ Long nhà em, ngay từ khi còn dính  liền với em nó đã cực kỳ nhanh nhẹn, chơi cũng khác thường. Anh có hình dung được không, hai chị em còn dính đôi với nhau mà nó cứ thích leo trèo, chạy nhảy! Em đến là khổ với nó!
- Vậy hai người được mổ tách đôi từ bao giờ?
- Khi chúng em bốn tuổi. Lúc ấy cậu em đang làm việc ở Mỹ,  chúng em được đưa sang đó để mổ tách đôi. Đã hơn hai mươi năm trôi qua vậy mà lúc nào em cũng  như là cảm thấy hai chị em còn đang dính vào nhau… Vì thế, từ khi nhỏ Long bỏ nhà đi em thấy nhớ nó quá trời, cứ như là mình bị mất đi nửa người!
Lành ngừng nói, tròng mắt ngấn lệ. Lành đưa tay ra sau lưng, xoa xoa vết mổ tách đôi của mình rồi nói nghẹn ngào:
- Những lúc nhớ nhỏ Long chịu hết nổi, em lại thấy đau đau ở nơi vết mổ tách đôi này… Em nghĩ rằng, nhỏ Long mà không  trở về ở với em thì em không thể sống nổi!

        Lành bật khóc nức nở khoảng năm phút rồi nín bặt. Cô đứng  dậy, đi lại trong phòng khoảng năm phút nữa rồi kể một mạch:

         Cả ba và má em đều làm nghề y. Khi chúng em mổ tách đôi xong thì miền Nam giải phóng. Đáng lẽ chúng em ở lại luôn bên Mỹ, nhưng ba má em lại quyết định  trở về quê hương, tức là chúng em đi ngược lại dòng người di tản lúc đó. Nghề y của chúng em, thời nào, lúc nào cũng cần vả lại ba má em thuộc loại lương y như từ mẫu nên việc trở lại bệnh viện tiếp tục làm việc cũng dễ dàng. Nhưng, chuyện nhà cửa thì thật là lôi thôi. Ngôi nhà lầu của ba má em bị trưng dụng mất hai phần ba và được phân cho một ông cán bộ của quận.
         Thời gian đầu, ông này đưa cả một đàn vợ con ở quê ra ở. Nhưng bà vợ già khó tính và hay ghen đã quậy phá ầm ĩ những cô bồ của ông ta nên ông đã đuổi tất cả về quê! Từ đó, ông ta thường xuyên đưa bồ bịch về nhà ăn ngủ với nhau! Tưởng rằng chuyện chỉ có vậy, ai ngờ cái ông cán bộ dê này lại còn làm nhục cả má em! Đêm hôm ấy, ba em trực ca đêm ở bệnh viện, ông ta đã lẻn vào buồng  má em… (Nói đến đây Lành bật khóc, nhưng chỉ một phút sau nước mắt cô lại ráo hoảnh). Ông ta thật là đê tiện! Cái đêm ấy, ông ta đã đặt máy ảnh tự động và chụp lại tất cả. Sau đó, ông ta đưa bộ ảnh cho má em và nói: “Những lúc nào tôi thích, em phải chiều tôi, nếu không tôi sẽ cho thằng chồng già của em coi bộ ảnh này!”. Lúc đó, hai chị em chúng em đang học lớp điều dưỡng, ba em lại thường đau yếu nên má em đã phải âm thầm chịu đựng. Khi chúng em ra trường thì ba mất. Sau ngày giỗ đầu ba thì má em chết đột ngột. Một tuần sau, chúng em mới tìm thấy bức thư của má để lại chỉ vẻn vẹn mấy dòng chữ: “Các con yêu thương của má! Má chết vì bị ông K.X làm nhục! Hãy trả thù cho má  nhưng phải thận trọng! Má đau khổ của các con!”. 
             Đọc thư xong, chúng em bàng hoàng, ôm nhau khóc cạn nước mắt! Rồi nhỏ Long đòi cầm dao đi chém ông K.X! Nhớ  lời má dặn, em phải đóng cửa nhốt nó lại! Đêm hôm ấy, cả hai chị em đều nằm mơ thấy má hiện về kể lại hết mọi chuyện.
      Lúc này, ông K.X đã mua một cái vila lớn và lập một công  ty liên doanh với nước ngoài. Nghe nói ông ta rất giàu và đi đâu cũng có ba bốn vệ sĩ đi kèm. Em cho nhỏ Long đi học võ và ngày đêm nghĩ cách trả thù! Em chưa nghĩ ra cách gì thì nhỏ Long biến mất!
*
       Sau khi lành vết thương, tôi lại trở về làm công cho cái lò bánh mì ở quận 5 mà tôi đã làm cho họ năm năm qua. Ở lò bánh mì này tôi có một chiến hữu tên là Kha mà tôi gọi là Kinh Kha. Kinh Kha vốn là diễn viên nhào lộn của một đoàn xiếc ở miền Tây. Trong một lần cãi lộn với ông trưởng  đoàn xiếc, Kinh Kha đã đánh ông ta ngất xỉu. Tưởng  ông trưởng đoàn chết, Kha bỏ trốn lên Sài Gòn đi làm thuê và đã gặp tôi ở lò bánh mì. Cùng cảnh ngộ, tôi và Kha thân nhau và thường  đi chinh chiến giang hồ những lúc ngứa chân ngứa tay. Cuộc đụng độ hỗn chiến đêm giao thừa vừa rồi là do ông chủ của lò bánh bị tấn công bất ngờ. Ông chủ lò bánh tổ chức một bữa tiệc đón giao thừa rất lớn và mời bạn bè, thân hữu tới dự. Trong số khách quý được mời có ông K.X. Bữa tiệc đang tới cao trào thì bị một tốp khoảng mười cô gái tấn công. Đám vệ sĩ của ông  K.X xem chừng không chống nổi. Ông chủ lò bánh đã gọi điện cho Kinh Kha tới cứu. Tôi đang đi lang thang  bên bờ sông Bạch Đằng thì gặp Kha tới kiếm. Khi chúng tôi chạy về tới nơi, cuộc hỗn chiến vẫn đang tiếp tục và tôi đã dính mũi dao của Long!
 Trở về lò bánh mì, gặp Kinh Kha, tôi hỏi ngay:
- Mày có nhớ trong cuộc đụng độ đêm giao thừa có cô gái nào như trong tấm hình này không?
       Long nhìn tấm hình chụp hai chị em Lành và Long thì nói ngay:
- Đúng tróc! Hai chị em sinh đôi hay sao mà giống nhau vậy?
- Sinh đôi đặc biệt!
- Sinh đôi đặc biệt là sao?
- Là song sinh!
- Song sinh? Kỳ quá ha! À, tại sao mày lại có tấm hình này?
- Tao quen nhỏ chị. Chuyện lạ lắm, rồi tao sẽ kể cho mà nghe. Còn bây giờ, mày xem có gặp ông này bao giờ chưa?- Tôi đưa Kha xem tấm hình ông K.X.
- Ông này là thượng khách của ông chủ lò bánh. Thi thoảng tao có thấy ông ta đi nhậu cùng với ông chủ… À, tao nhớ rồi, trong số khách đêm giao thừa, cũng có cả ông này. Hình như người bị chém đứt tai đêm giao thừa là ông này?

- Vậy thì tao với mày phải tìm cách tiếp cận ông này ngay!

- Tại sao lại phải như vậy?

- Rồi mày sẽ hiểu!

      Sau đó, tôi và Kinh Kha bỏ ra một tuần để điều tra hành  tung của ông  K.X. Được biết ông  K.X sẽ tổ chức một cuộc du ngoạn ở biển Nha Trang và sẽ ăn nhậu trên một hòn đảo, tôi và Kinh Kha đã ra tận hòn đảo đó phục kích trước một ngày.

       Ngày hôm ấy, một ngày trời yên biển lặng, biển xanh biếc  như chưa bao giờ đẹp như thế! Đúng giờ Ngọ, hai chiếc thuyền chài chở mười người cập đảo. Từ trong hang đá, chúng tôi nhìn rõ ông K.X cùng bốn thằng vệ sĩ và năm cô gái xinh đẹp cỡ á hậu từ dưới thuyền bước lên đảo. Ăn nhậu hải sản cùng với các vũ nữ trên đảo hoang là một trong những  thú ăn chơi không thể thiếu hàng tháng của ông K.X. Nhìn tốp người đang lục tục chuẩn bị cuộc vui chơi trên bãi cát kế mặt biển, tôi và Kha cũng rót rượu ra nhâm nhi, vừa dán mắt vào tốp người vừa thầm tính kế hoạch hành động. Chúng tôi dự tính cuộc vui kia tới cao trào thì  sẽ tấn công!

       Trên một tấm vải bạt trải rộng trên bãi cát, giữa ngổn ngang bia rượu, tôm cá là năm thằng đàn ông và năm đứa đàn bà đang trần truồng như nhộng, vừa ăn uống vừa lăn lộn quấn quýt lấy nhau như bầy người nguyên thủy quần hôn! Đúng lúc tôi kéo Kinh Kha bật dậy thì tôi chợt nhìn thấy từ một hang đá gần đám người kia hơn, có bốn người con gái lao ra như bốn mũi tên! Sự việc diễn ra nhanh hơn cả sức tưởng tượng  phóng túng nhất: Bốn cô gái kia tiếp cận đám người lập tức tung ra bốn cái thòng lọng trói chặt bốn thằng  vệ sĩ rồi cuốn bốn thằng thành một cục! Trong khi năm cô gái vũ nữ đang há hốc mồm kinh ngạc thì một trận mưa roi tới tấp phủ lên người ông K.X! Chúng tôi không kịp hành động gì mà chỉ biết tròn mắt mà nhìn!

*  

       Về lại Sài Gòn, tôi và Kinh Kha tới bệnh viện tìm gặp Lành ngay. Vừa nhìn thấy chúng tôi, Lành đã nói ngay:
-  Từ giờ anh đừng nhắc lại chuyện em kể đêm giao thừa nữa nha!

-  Thế nhỏ Long đâu?- Tôi hỏi .

-  Nhỏ Long đã trở lại làm việc rồi… Nó làm ở phòng bệnh kế bên ấy!

      Chúng tôi sang phòng điều trị bên cạnh phòng của Lành. Ngay lập tức, tôi nhìn thấy một cô gái giống Lành như hai giọt nước, khuôn mặt cũng xinh đẹp và phúc hậu dưới cái mũ vải trắng, đang  điều chỉnh lại cái dây truyền đạm cho một bệnh nhân. Và, nhìn xuống ngực cái áo blu trắng tinh của cô gái, tôi đọc thấy trên cái biểu hiện nhỏ dòng chữ ĐD LONG!

TP.HCM, 1994 – 2009 

Đỗ Ngọc Thạch

Chùm Hai truyện ngắn về đề tài nhà báo - Đỗ Ngọc Thạch

Truyện ngắn Đỗ Ngọc Thạch


CHÙM TRUYỆN NGẮN MỪNG NGÀY BÁO CHÍ CM VIỆT NAM CỦA ĐỖ NGỌC THẠCH


CHÙM TRUYỆN NGẮN MỪNG NGÀY BÁO CHÍ CM VIỆT NAM CỦA ĐỖ NGỌC THẠCH

Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), nhà văn Đỗ Ngọc Thạch - một cây bút văn xuôi sung sức với ngồn ngộn tư liệu, chất liệu đời sống cùng một bút pháp trữ tình điêu luyện đã gửi đến Bichkhe.org chùm truyện ngắn về đề tài nhà báo. Dễ nhận ra ở những truyện ngắn này cái chất tư liệu báo chí cùng vốn liếng văn hóa có chiều sâu của một ngòi bút thâm trầm mang phong cách riêng của Đỗ Ngọc Thạch. BK.org xin giới thiệu chùm truyện ngắn này và chúc anh em Nhà báo giữ tròn sứ mệnh của mình nhân ngày kỷ niệm lớn của nghề mình (TS Mai Bá Ấn)

 DIỄN ĐÀN VĂN NGHỆ

CHÙM TRUYỆN NGẮN MỪNG NGÀY BÁO CHÍ CM VIỆT NAM CỦA ĐỖ NGỌC THẠCH Nhân ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6), nhà văn Đỗ Ngọc Thạch - một cây bút văn xuôi sung sức với ngồn ngộn tư liệu, chất liệu đời sống cùng một bút pháp trữ tình điêu luyện đã gửi đến Bichkhe.org chùm truyện ngắn về đề tài nhà báo. Dễ nhận ra ở những truyện ngắn này cái chất tư liệu báo chí cùng vốn liếng văn hóa có chiều sâu của một ngòi bút thâm trầm mang phong cách riêng của Đỗ Ngọc Thạch. BK.org xin giới thiệu chùm truyện ngắn này và chúc anh em Nhà báo giữ tròn sứ mệnh của mình nhân ngày kỷ niệm lớn của nghề mình (TS Mai Bá Ấn)  Chuyện một nhà báo Hơn hai mươi năm lăn lộn trong nghiệp chướng “viết lách” tôi đã tiếp xúc với khá nhiều nhà báo thuộc đủ các “đẳng cấp” khác nhau, nhưng người gây ấn tượng mạnh nhất đối với tôi là Bửu Báo. Tôi gặp B.B (từ đây, xin cứ gọi tắt Bửu Báo là B.B cho tiện và cũng vì một lý do nữa là Bửu Báo rất khoái khi tôi gọi thế, chỉ vì một lần đến chơi với tôi, thấy có bức ảnh nhân vật nổi tiếng người Đức Béc-tôn Brếch, Báo nói người này hơi giống mình và xin luôn bức ảnh đó về…) khi tôi đang thịnh còn B.B thì đang ở vào thuở “hàn vi”. Lúc ấy, tôi đang phụ trách công tác xuất bản và một tờ tạp chí của Sở Văn hóa thông tin một tỉnh lớn (giờ đã tách thành hai tỉnh), có thể nói cũng là “quan to” vì nó tương đương với một nhà xuất bản và một tờ tạp chí ở một tỉnh phát triển mạnh và sớm. B.B lúc đó đang làm nhân viên của phòng văn hóa thông tin một huyện miền núi vùng sâu, vùng xa, “vùng biên ải”. Tôi vì “chán đời” mà   bỏ đất Thủ đô vân du bốn phương nên đã gặp B.B lần đầu ở tận chốn thâm sơn cùng cốc vùng biên ải và không hiểu sao, số phận tôi lại liên quan với B.B … Lần ấy tôi đi cùng hai nhà sưu tầm văn hóa dân gian đến huyện thì gặp B.B. Lúc đó, chúng tôi vào trụ sở của phòng văn hóa thông tin huyện thì thấy vắng tanh vắng ngắt như vào một cái miếu cổ bỏ hoang lâu ngày. Chúng tôi tính bỏ đi bỗng nghe có tiếng rì rầm phát ra từ một căn phòng đóng cửa. Tôi tiến lại gõ cửa, khoảng năm phút sau, một thanh niên cao to bước ra, khép hai cánh cửa lại sau lưng. Vừa nhìn thấy chúng tôi, anh ta đã vồn vã nói : - Chào các anh! Em là Báo, Bửu Báo. Phòng đã nhận được điện báo các anh sẽ tới từ ba bốn ngày. Ông trưởng phòng bị trúng gió nằm ở nhà, giao nhiệm vụ cho em thường trực ở đây đón các anh. Mời các anh vào phòng khách. Khi đã an tọa trong phòng khách, tôi đưa giấy tờ cho Báo, Báo mới liếc qua liền nói : - Em biết tên anh từ ngày anh mới chuyển về tỉnh cơ. Chả là ông bố em phụ trách công việc của các anh ở trên tỉnh mà. Em đã tính đến gặp anh để xin làm đệ tử, nhưng chưa kịp thì ổng đã đầy em tới vùng biên ải này! Tôi ngạc nhiên hỏi : -   Vậy cậu là “con ông cháu cha” hả ? Ông nào vậy ? - Anh chẳng cần biết ông ấy làm gì cho mệt óc. Vả lại, theo như em biết thì các sếp trên tỉnh không thích anh đâu. Vì tỉnh người ta đang yên tĩnh, đúng theo kiểu tỉnh lẻ, tự nhiên anh về làm náo động cả lên, bày ra những việc “kiểu trung ương” như thế, chẳng ai quen được đâu ! -   Thế chẳng lẽ một cơ quan văn hóa thông tin mà suốt ngày, thậm chí suốt đêm chỉ chơi bài “tiến lên” và sáng xỉn chiều say? Đâu có được ! - Thế mà vẫn được đó anh ơi ! Ngay bây giờ nếu anh sang văn phòng ủy ban sẽ thấy cán bộ phòng em và cả các phòng khác đang tụ tập chơi bài “tiến lên” và nhậu tới bến mới thôi ! Nhưng đó là chuyện nhỏ, kệ họ. Bây giờ ta bàn chuyện ta. Các anh đã quá bộ về tới đây, Báo này xin phục vụ từ A tới Z. Nhưng bù lại, anh cũng phải giúp em một việc. Tính em ưa sòng phẳng, nói thẳng nói thiệt, nhất là khi em được biết anh cũng là đại lãng tử, chơi được, có đúng không ? Không để tôi trả lời, B.B đi ra cái phòng đóng cửa lúc nãy dắt vào một người phụ nữ trên dưới ba mươi tuổi, ấn ngồi xuống ghế và nói: - Xin giới thiệu với các anh, đây là chị Xiu Hoa, phó chủ tịch huyện phụ trách văn xã. Chị Xiu Hoa sẽ duyệt luôn kế hoạch công tác của các anh với huyện, duyệt luôn cả kinh phí hỗ trợ các anh nếu cần, sẽ đi với các anh xuống xã. Chị Xiu Hoa tuy là người dân tộc nhưng đã được ra thủ đô Hà Nội học nhiều thứ nên rất hiểu và nhiệt tình với công việc của các anh ! Chỉ sau mười phút, “kế hoạch hành động” của chúng tôi ở huyện đã được Xiu Hoa ủng hộ, hưởng ứng tối đa. Khi Xiu Hoa đưa hai nhà sưu tầm đến chỗ ăn nghỉ, B.B nói: - Em và anh tuy lần đầu gặp mặt nhưng em nghĩ rằng chúng ta đã gặp nhau từ kiếp trước -   Cậu lém thế ? – Tôi nhìn thẳng vào B.B nói. -   Em đâu dám lấy vải thưa che mắt thánh, múa rìu qua mắt thợ! Nhưng em xin nói hai câu này, nếu anh chịu thì ta bắt tay kết nghĩa huynh đệ, còn nếu anh thấy không đúng thì em xin tự cắt lưỡi làm thằng câm suốt đời. Thứ nhất, nhìn tướng anh, em biết anh thuộc loại đại lãng tử, vân du bốn biển không yên chốn nào. Chỉ hai năm nữa anh sẽ đi khỏi tỉnh này thôi. Và, năm năm nữa, anh sẽ gặp hạn, lúc đó người cứu anh sẽ là…Bửu Báo này!... Nhìn thần sắc anh, em biết là anh vừa giật mình ! Có đúng không anh ? -   Trời đất !...Cậu còn trẻ tuổi mà nói đúng như một chiêm tinh gia có tiếng ở Hà Nội đã nói với tôi trước khi tôi bỏ Hà Nội đi !...Còn câu thứ hai? - Câu thứ hai là tiếp nối câu thứ nhất. Năm năm nữa, chính cái lúc anh gặp hạn lại là lúc em phất to. Nếu đúng như tử vi của em thì lúc đó em sẽ làm Sếp một tờ báo, ở chốn phồn hoa đô hội hẳn hoi chứ không phải ở tỉnh lẻ như anh. Ngay bây giờ, trong đầu em đã hình dung công việc lúc đó sẽ triển khai như thế nào, và anh sẽ đảm đương phần việc nào cho em!...Nói thế, người tầm thường không hiểu sẽ cho là em bốc phét và xấc láo với anh. Còn anh, em tin là anh cũng biết xem tướng, anh hãy nhìn tướng em và xét xem lời em nói thế nào? -   Tớ đã quan sát rất kỹ tướng mạo cậu ngay từ khi mới gặp… -   Nhìn ánh mắt anh là em biết anh đang “hành nghề” xem tướng người nói chuyện với mình! -   Cậu có cái mũi cực quý, gọi là “huyền đởm tỵ”, mũi như trái mật treo, tất cuộc đời sẽ phú quý, gặp nhiều may mắn, nhiều khi không làm mà vẫn có ăn !... Cũng có thể nói mũi cậu là mũi “phục tê quán đính”, nếu như ngày xưa có thể làm tới quan thượng phẩm. Còn nếu thời nay, làm sếp một tờ báo thì cũng là thường… Kéo áo lên tớ coi cái bụng chút xíu ! B.B kéo áo lên, tức thì tôi kinh ngạc thốt lên: -   “Tễ khả nạp quất”! Cực quý, cực quý! Cậu tuy đang bị đày nơi thâm sơn cùng cốc nhưng sống như đế vương. Cậu tất phải là con cháu bậc vua chúa đời xưa ! Tôi vừa dứt lời, B.B đã rút trong túi quần rộng thùng thình ra một xếp tiền đưa tôi và nói: -   Mặc dù em biết anh thuộc loại coi đồng tiền như cái rác nhưng đây là “nhuận bút” của những lời anh vừa nói. Còn lát nữa, em xin đãi anh một chầu bia với đặc sản núi rừng, anh sẽ nhớ đời!...Trước khi đi, em xin múa hầu anh bài quyền Ngọc Trản để anh thấy em đúng là con cháu vương tướng ngày xưa, văn võ song toàn ! Dứt lời, B.B cởi phăng áo, múa tít mù bài quyền Ngọc Trản, mồm thì đọc vang lên những câu thiệu : “Ngọc Trản ngân đài / Tả hữu tấn khai / Hồi thập tự / Liệng diệp liên ba / Đả sát túc…” Trên đường đi, B.B nói: “Tuy hiện tại em chỉ là thằng nhân viên quèn, nhưng bà phó chủ tịch ban nãy là bồ, còn ông phó chủ tịch thì đánh bài “tiến lên” với em chỉ cháy túi, luôn nợ em vài trăm. Cho nên, em điều khiển hai vị này không khác gì chủ tịch huyện, tức cũng xấp xỉ uy quyền vương hầu ngày xưa. Gặp anh ở đây, em nghĩ đến chuyện Lưu Bang gặp Hàn Tín. Nhưng anh giúp em thì rất dễ dàng, chẳng vất vả khó nhọc như Hàn Tín đâu. Anh chỉ cần đăng cho em dăm bài trên tờ Tạp chí của anh, in giúp em vài cuốn sách. Còn cái bằng Đại học Báo chí thì em lấy dễ như lấy đồ trong túi. Ta phải chuẩn bị đầy đủ điều kiện tối thiểu, thời cơ đến là “a lê hấp”! B.B còn nói cho tôi rất loằng ngoằng về “cây gia phả” của các vua nhà Nguyễn, nhưng tôi cũng quên luôn B.B thuộc chi nào, nhánh nào của dòng giống vua nhà Nguyễn vì các vua nhà Nguyễn lắm vợ nhiều con quá ! Tối hôm đó, B.B dẫn tôi đi uống “bia ôm” (lúc đó, thuật ngữ “bia ôm” chưa phổ cập trong đời sống xã hội). Nhìn cung cách ăn chơi của B.B, tôi thầm nghĩ đúng là ăn chơi kiểu đế vương !  * Hai năm sau, đúng lúc tôi đang tiến hành làm ăn lớn thì gặp chuyện phiền toái về viết lách, tôi tự xin thôi việc đi một mạch về Sài Gòn, bắt đầu cuộc sống giang hồ một trăm phần trăm. Ba năm đầu, phải làm thuê làm mướn đủ kiểu, kể cả làm thợ, không dính gì đến văn chương báo chí. Tuy thế, công việc cũng vừa sức và đủ tiền xài lai rai. Nhưng đến năm thứ tư đúng là “họa vô đơn chí”, tai họa chẳng bao giờ đi riêng lẻ mà luôn có “bạn đồng nghiệp” ! Nợ nần chồng chất như chúa Chổm, tôi đã tính chuyện chết quách đi cho rồi thì bất ngờ gặp lại B.B. Hôm đó, tôi đang đạp xích lô lòng vòng quanh mấy cái nhà hàng lớn để kiếm khách thì thấy một ông khách to béo, ăn mặc theo mô-đen Việt kiều ngoắc tôi lại. Tôi cho xe cặp sát ông ta thì ông khách đã nắm chặt lấy tay tôi la lớn : - Trời ðất õi ! Anh hùng tuyệt bút như tiên sinh mà đến nông nỗi này sao ? -   Trời !... – Tôi cũng giật mình la lên – B.B đó à ? Sau phút hàn huyên, tôi chở B.B về nhà B.B . Đó là một cái nhà kiểu biệt thự, diện tích khoảng gần năm trăm mét vuông tọa lạc ở cuối một con hẻm lớn vùng ven đô… B.B  nói  với tôi : - Cái nhà này là em nhờ lộc của vợ. Em lấy vợ có tướng “ngọc đới yêu vi” cực quý, vượng phu ích tử không ai bằng ! Còn em, đang chuẩn bị nhậm chức phó Tổng biên tập cho một tờ báo ngành, thực chất là Tổng. Cái mốt bây giờ là làm báo cho các ngành mới có ăn, còn làm báo thuần văn chương như các anh ngày trước là “xưa rồi Diễm ơi!”… Nhưng em lại muốn anh làm cái việc rất xưa ấy cho tờ báo của em ! - Thế là sao? - Tôi ngạc nhiên, hỏi. - Anh thường hay nói rằng muốn tiến lên hiện đại thì trước hết phải hiểu kỹ truyền thống đó sao? Bây giờ em nói ngắn gọn thế này: Anh đi ôm về đây cho em tất cả các loại báo chí cũ, càng cũ càng hay. Sau đó công việc của anh sẽ là “hiện đại hóa” cái đống báo cũ đó. Em nghĩ rằng anh chỉ phẩy tay là xong! Thời gian chuẩn bị “chiến trường” của chúng ta còn ba tháng nữa, quá ư rộng rãi ! - Các công đoạn khác từ A đến Z cậu đã chuẩn bị đến đâu rồi ? - Anh quên rằng em đã chuẩn bị từ năm năm trước à ? Nhân gặp lại cố nhân, em sẽ kêu “dàn tướng sĩ” của em tới đây ta lai rai một chập để anh quan sát chúng nó và “tham mưu” cho em trong cái việc sắp xếp đội hình này ! Nói rồi B.B ấn số máy điện thoại di động một hồi, đoạn nói: -   Chỉ sau mười phút nữa chúng nó sẽ tới. Em nói trước với anh là em chỉ thu nạp những thằng đang sa cơ lỡ vận, có vậy chúng mới ơn mình và trung thành với mình. Đại loại như là em nuôi một đàn chó săn ấy ! -   Thế tớ cũng là một trong những con chó trung thành của cậu à ? -   Đâu có ! Đời nào thằng em này lại dám hỗn láo với ông anh như thế! Cái ơn dìu dắt em từ ngày còn ở nơi rừng xanh núi bạc của anh có bao giờ em quên và bao giờ đền đáp hết được? Ngoài cái việc “khai thác vốn cổ” ra, anh còn phải có trọng trách với em như là Khổng Minh với Lưu Bị ấy chứ. Về chức danh, anh sẽ là ‘Trợ lý Tổng biên tập”, đương nhiên là lúc em bận bịu này nọ, anh điều hành công việc cho em ! -   Này, nghe cậu nói cũng bùi tai đấy. Nhưng nói thật, lâu ngày không rờ đến chuyện viết lách, tớ sinh lười nhác rồi. Vả lại, tớ đã thề “quăng bút”, đoạn tuyệt với Nàng Thơ rồi ! -   Trời đất ơi! Anh là người am hiểu tướng số mà anh quên rằng “viết lách” nó là cái “nghiệp chướng” sao? Riêng đối với anh, chuyện này càng nặng. Anh không bao giờ thoát khỏi cái  “nghiệp chướng” này đâu! Em đã có cách rồi: em sẽ tuyển cho anh một nữ thư ký tuyệt vời , cô nàng sẽ đốt lại ngọn lửa đã tắt trong anh ! Còn bây giờ, em sẽ kêu một cô nàng “mát-xa” loại nhà nghề đến giúp anh giãn gân cốt sau bao ngày lao động chân tay vất vả !   B.B nói rồi lại ấn số điện thoại…Đúng sau mười phút gọi cho dàn tướng sĩ, năm người, cùng một lúc, đã tới. B.B giới thiệu tôi với họ và giới thiệu họ với tôi: - Đây là “Sáu bụng bự”, con có biệt danh là “Thùng phi” vì có thể uống hết một thùng phi bia hơi ! Trước đây, Sáu làm chủ một đại lý bia lớn, có tài kinh doanh tiếp thị. Hỗ trợ cho Sáu bụng bự là “Cô Ba dũng sĩ diệt Giám đốc”, đảm trách công việc chạy quảng cáo cho tờ báo của chúng ta. Tôi xin nhắc lại, báo chí bây giờ sống khỏe là nhờ vào quảng cáo, cho nên chúng tôi xin được sống nhờ vào tài năng “diệt giám đốc” của Cô Ba ! Còn đây là cặp bài trùng Lý toét - Xã xệ, hai cây bút phóng sự chủ lực của báo ta. Lý toét và Xã vệ cứ phóng bút thoải mái như thời còn làm cho báo phường, báo quận, đã có sư phụ tuyệt bút đây làm cái việc “đánh bóng, mạ kền” trước khi bài viết lên báo ! Còn nhân vật thứ năm, nhìn bên ngoài có vẻ dị dạng, xấu xí nhưng tài ba thì vào loại đệ nhất đô thành, bàn tay bé nhỏ thế kia nhưng có thể nắm trong tay tất cả các nhà máy, xí nghiệp sản xuất giấy và in ấn của cả khu vực miền Nam này ! Báo của chúng ta có thể in hàng triệu bản mà không bao giờ lo thiếu giấy !  Mọi người nâng ly bia mừng buổi gặp mặt …Trong khi uống bia và nghe “ngũ hổ tướng quân” của B.B nói huyên thuyên về kế hoạch tác chiến của mình, tôi chú ý quan sát kỹ từng người một để tìm hiểu xem tại sao họ lại được B.B tín nhiệm và liệu họ có làm khynh đảo được thị trường báo chí như B.B ao ước hay không ? Sáu bụng bự uống bia quả là tự nhiên như không có chuyện gì xảy ra, duy có một chi tiết khiến tôi lấy làm lạ là chốc chốc, Sáu lại nặn trứng cá ở trên mặt và cho luôn vào mồm nhai như không ! Còn “Cô Ba dũng sĩ diệt Giám đốc”, tuy không vào loại tuyệt thế giai nhân nhưng tất cả các “bộ phận” trên người cô đều như đang “bốc lửa” sẵn sàng “thiêu đốt” bất cứ đấng nam nhi quân tử nào. Cô Ba uống bia nhỏ nhẹ và có một động tác thường xuyên là cúi xuống ngửi nách mình rồi lấy khăn lạnh lau nách ! Thấy vậy, tôi nói nhỏ với B.B rằng cô này có tướng “sú hương” cực xấu, không thể làm việc đối ngoại được, nhưng B.B  bảo, cô Ba có tới mười cái cực xấu nhưng lại có một cái cực tốt là tướng “song long nhiễu nguyệt”,  đó là tướng “thập trọc nhất  thanh”, một cái cực tốt kia sẽ xóa bỏ được mười cái cực xấu ! Quan sát kỹ hai nhân vật Lý toét và Xã Xệ, quả là một cặp bài trùng hiếm có : Lý toét (gọi là Lý toét vì người này cận nặng) có cái dáng ký giả ở mọi cử chỉ, dạng mạo, còn Xã Xệ “to cao đen hôi” như một võ sĩ quyền Anh người da đen, hai người mà cộng hưởng với nhau thì tuyệt ! Hai người này vừa ăn uống vừa hí hoáy ghi chép cái gì đó đúng phong cách phóng viên tác nghiệp. Tôi nhoài người tới cụng ly và liếc nhanh vào cuốn sổ tay của họ thì giật mình kinh ngạc vì nhìn thấy trên sổ tay của Lý toét kín đặc chỉ toàn chữ A, còn trên sổ tay của Xã Xệ thì chữ gì ngoằn ngoèo như chữ Camphuchia và to như quả trứng gà !...Nhân vật thứ năm quả là dị tướng, sơ bộ có thể xếp vào loại tướng “Bát tiểu”, là quý cách, gặp vận có thể phú quý hết chỗ nói ! Điều bất ngờ lớn đối với tôi là cả năm người này đều rất sẵn tiền trong người và qua cung cách, nói năng thì họ xài “tiền tấn” chứ không phải đếm từng đồng như người bình thường. Khi B.B hô mọi người gom tiền mua cho tôi một căn nhà ở tạm thì chỉ sau năm phút, trong tay tôi đã có một cục tiền đô, trị giá khoảng hơn hai mươi cây vàng 24K ! Chưa biết sau này B.B và các chiến tướng làm ăn ra sao, nhưng cứ bằng vào việc đối xử với một anh trắng tay như tôi như thế, đủ để nói rằng cái “E-kíp” này rất mạnh, bởi tôi vẫn thường nghĩ, thời nào cũng thế, có tiền mua tiên cũng được !  * Tôi đang cặm cụi làm cái việc mà B.B đã giao cho thì bất ngờ nhận được tin bố tôi đột ngột qua đời. Tôi phải bay ra Hà Nội chịu tang bố. Trong dịp này, tôi gặp lại một người bạn học cũ hiện đang dạy ở một trường đại học. Tôi khoe chuyện làm báo với B.B thì người bạn này rũ ra cười, chảy cả nước mắt và nói: - Trời đất ơi, cái thằng Báo ấy nó đã lên tới ngạch sếp rồi cơ à ? Ngày xưa, tớ dạy nó ở lớp tại chức đại học báo chí, nó có học hành gì đâu, chỉ ngồi sờ mó mấy cô gái đa tình thôi à ! Tớ nghĩ nó sẽ phất nhưng là phất nhờ làm chủ quán bia ôm cơ chứ ! - Thì nó cũng có dưới tay mấy quán chứ đâu phải một quán ! - Ờ…nó được cái tài “sát gái” và   biết đâu tài làm báo mới phát lộ cũng nên ! Nhưng theo tớ, cậu không nên đi theo “phò giúp” nó làm gì vì cậu không phải cái “típ” như nó. Cậu phải làm cái gì đó liên quan tới đất đá… - Đi buôn bán địa ốc thì mình không đủ tài, còn đi tìm đá quý thì không có võ để chống lại bọn đầu gấu trấn lột… - Cậu nói tới đá quý, tớ chợt nhớ tới một ông chú họ, xưa đã từng là tướng đặc công, hiện đang làm chủ một công ty vàng bạc đá quý. Ông ta cần viết lại cuộc đời oanh liệt của mình. Để tớ liên lạc với ông ta rồi giới thiệu cậu !   Theo lời khuyên của người bạn học, tôi không trở lại gặp B.B nữa mà chui vào thư viện đọc tất cả những sách báo nói về bộ đội đặc công vì tôi muốn có một chút hiểu biết về binh chủng đặc biệt tinh nhuệ này trước khi tiếp xúc với ông tướng đặc công về hưu kia. Mê mải trong thư viện, thời gian trôi qua bên ngoài rất nhanh. Thấm thoát đã hơn một năm trôi qua, người bạn tôi vẫn chưa liên lạc được với ông tướng đặc công. Tôi tính ra hè đường đánh máy thuê kiếm sống qua ngày thì bất ngờ gặp Sáu bụng bự. Sáu lôi tôi vào quán bia và nói : - Báo vẫn ra đều kỳ nhưng chẳng ma nào mua, các đại lý đều trả lại hết. Cứ cung cách này thì đến sập tiệm. Em ra chuyến này để tiếp xúc các sếp ở một tờ báo khác, nếu thuận buồm xuôi gió, em sẽ làm trưởng đại diện cho họ ở trong ấy! -   Thế cậu bỏ B.B à ? Cùng “dựng cờ lập nghiệp” với nhau cơ mà ? -   Nhưng hắn du côn lắm, ngày nào cũng đá đít, bạt tai em như là đánh đầy tớ ! Không hiểu sao em lại nhịn được như thế ? Nhưng mối tình này cũng phải đến lúc chia tay! Sáu bụng bự nâng ly bia lên cụng với tôi, tôi chợt giật mình khi thấy trên miệng ly bia, lẫn vào trong đám bọt đang tan dần là những viên trứng cá mà Sáu vừa nặn ra khi đang nói chuyện với tôi ! Tôi không nhịn được, nói : - Sao cậu ăn uống dơ bẩn thế? - Tinh cha huyết mẹ không nên bỏ ! Anh quên câu nói đó à? – Nói rồi Sáu làm một hơi cạn li rồi nói tiếp – Nếu anh khó khăn thì vào làm cho B.B đi, hắn vẫn nhắc anh luôn và không giận anh đâu. Hắn bảo cái số của anh như thế. Còn nếu không, anh chờ một thời gian nữa, em nhận chức mới rồi, sẽ lấy anh làm Phó, nếu anh vui vẻ ô kê !   Sáu bụng bự vừa dứt lời thì B.B đột ngột xuất hiện như từ trên trời rơi xuống kèm với tiếng nói: “A! Thằng phản thùng! Tao cứu mày khỏi tù mục xương mà mày trả ơn thế hả?”. Và rồi B.B hét lên như diễn viên tuồng rồi múa tít mù bài quyền Ngọc Trản, mồm thì đọc vang lên những câu thiệu: “Ngọc Trản ngân đài – Tả hữu tấn khai – Hồi thập tự - Liệng diệp liên ba – Đả sát túc…”, tới câu “Đả sát túc” thì tôi thấy Sáu bụng bự bay ra cửa quán bia như một quả bóng ! Sau đó, B.B nhẹ nhàng cầm tay tôi dắt ra khỏi quán bia và nhỏ nhẹ nói: “Chỗ này không phải chỗ người có chí lớn lui tới!...Ông anh giang hồ mê chơi quên quê hương quá rồi đó! Cô thư ký riêng của anh chờ anh mỏi mắt! Sao anh nỡ đối xử với người đẹp như vậy?”… Không biết B.B còn nói gì nữa không vì tôi có cảm giác như mình đang bước đi trên một tầng mây xốp rất lớn !.../. Cuối năm Tý, TP.HCM… Đỗ Ngọc Thạch ** CON GÁI VIÊN ĐẠI ÚY Truyện ngắn của Đỗ Ngọc Thạch 1. “Tên khai sinh của tôi là Cầm Tịnh . Họ Cầm là một họ lớn của người Thái Tây Bắc, bỏ chữ Cầm tôi cũng tiếc lắm, nhưng tôi vẫn thích được gọi là Thanh Tịnh hơn, bởi vì được mang tên nhà thơ là một vinh dự lớn không dễ gì có được !” – đó là câu tự giới thiệu khi có ai đó hỏi : “ Nhà thơ Thanh Tịnh là người xứ Huế sao ông lại nói giọng Bắc ?” Trước hết phải xin lỗi nhà thơ Thanh Tịnh để xin được gọi nhân vật của truyện ngắn này là Thanh Tịnh vì anh ta không chịu gọi là Cầm Tịnh . Đi tới đâu , anh ta cũng thích được giới thiệu rằng “ Đây là nhà thơ Thanh Tịnh !”. Chắc rằng nhà thơ Thanh Tịnh cũng đồng ý vì anh ta thuộc hết những bài tấu của nhà thơ và có thể nói đó là một trong số không nhiều lắm những người truyền bá không mệt mỏi, không ngưng nghỉ cho thể tài này của nhà thơ  ! Xin được nói sơ lược vài nét Lý lịch trích ngang của “nhà thơ Thanh Tịnh”. Là con của một gia đình người dân tộc (Thái) có công với cách mạng , Thanh Tịnh được vào học trường Thiếu sinh quân rồi tiếp theo là trường sĩ quan. Ra trường , với quân hàm Thiếu úy , lại có tài ăn nói (Thanh Tịnh không chỉ có tài thuộc hết thể độc tấu của nhà thơ xứ Huế Thanh Tịnh mà còn thuộc gần hết “Thơ Bút Tre” và những truyện cười dân gian, truyện “ Tiếu Lâm”…)  nên Thanh Tịnh được quân lực xếp vào loại hạt giống của công tác tuyên truyền – văn nghệ. Từ trợ lý Trung đoàn , lên trợ lý Sư đoàn, rồi trợ lý Bộ Tư lệnh Binh Chủng, Quân Chủng… Không biết Thanh Tịnh sẽ lên cao tới đâu trên con đường “Binh nghiệp”  nếu như đồ thị trường đời không bị trồi lên sụt xuống như là đồ thị hình Sin trong toán học : từ thiếu úy lên đại úy một mạch , rất nhanh, nhưng lên thiếu tá được một hồi lại tụt xuống đại úy , rồi lại lên thiếu tá, rồi lại tụt xuống đại úy, rồi lên thiếu tá lần thứ ba , lần này lên tiếp trung tá, nhưng được vài tháng lại xuống thiếu tá, rồi xuống nữa , tức đại úy ! Nói tóm lại Thanh Tịnh cứ lên , xuống trong khoảng từ đại úy đến trung tá như vậy không biết bao nhiêu lần trong suốt gần bốn chục năm của con đường “Binh nghiệp”.  Tôi , người viết cái truyện này, gặp Thanh Tịnh khi anh ta đang là Trợ lý văn nghệ Trung đoàn, còn tôi là giáo viên văn hóa (dạy văn hóa hết trình độ phổ thông cho sĩ quan cấp úy). Tôi là giáo viên văn hóa nên ngoài những đợt có lớp học, tôi không có việc gì phải làm thường xuyên, thường theo Thanh Tịnh cho vui và cố nhiên là cần “điếu đóm” là có tôi ngay. Tuy hơn tôi hai tuổi và quân hàm thì hơn hẳn mấy cấp  nhưng Thanh Tịnh mày tao chí tớ rất bình đẳng và có chuyện gì “bí mật” cũng kể hết cho tôi, có “phi vụ” gì cũng rủ tôi đi cùng . Đó là vào cuối thập niên 1960 – khi mà cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước ở cả hai miền Nam , Bắc đều rất ác liệt ! Với khẩu hiệu “Tiếng hát át tiếng bom”, công tác văn hóa – văn nghệ càng được coi trọng hơn bao giờ hết và vào những đợt Hội diễn văn nghệ từ cấp Trung đoàn trở lên vai trò, vị trí của Thanh Tịnh thật là đặc biệt , ở đâu cũng thấy nhắc đến Thanh Tịnh , các thủ trưởng luôn gọi điện hỏi thăm, động viên và Thanh Tịnh luôn lập công đầu và không khó khăn gì để các thủ trưởng thăng cấp, lên sao cho Thanh Tịnh . Nhưng , chữ ký còn chưa ráo  mực  thì Thanh Tịnh lại có “Phốt”, và thường là ký quyết định giáng cấp, hạ sao  nhanh hơn thăng cấp, lên sao vì những lúc ấy không có hội diễn văn nghệ, trời lại quá nóng bức hoặc quá giá rét ! Thực ra , tôi đã biết Thanh Tịnh từ ngày mới nhập ngũ. Chúng tôi được tập trung huấn  luyện tân binh ở một đại hội Ra-đa. Lúc đó Thanh Tịnh mới ra trường. là trợ lý văn hóa, văn nghệ, thông tin tuyên truyền của Bộ tư lệnh Binh chủng (Binh chủng Ra-đa là binh chủng mới được thành lập , có lẽ là binh chủng ra đời muộn nhất của quân đội NDVN). Thanh Tịnh (từ đây gọi tắt là TT) đến nói chuyện thời sự và đọc thơ Bút Tre, diễn độc tấu rất có duyên, rất lành nghề. Người nghe hết vỗ  tay rào rào lại cười nghiêng ngả. Tan cuộc, có hơn mười cậu tân binh xúm quanh TT xin chép mấy bài thơ Bút Tre, vừa chép vừa cười  như pháo nổ. Cách đám tân binh vây quanh TT khoảng chục bước chân, có hai cô thôn nữ đang bá vai bá cổ nhau cười khúc khích, thi thoảng lại đùn đẩy nhau, đấm lưng nhau thùm thụp!...TT đã nhìn thấy hai cô thôn nữ , anh dơ tay ra hiệu “xì-tốp” và nói: - Thôi đủ rồi! Của quý thì phải tiêu hóa từ từ kẻo bội thực thì khốn! Bây giờ tôi có một trò chơi rất hay. Các bạn nhìn thấy hai cô thôn nữ xinh đẹp kia không ? Mọi người thoắt im lặng, ánh mắt đổ dồn vào hai cô gái. TT nháy mắt vẻ tinh quái, nói: - Bây giờ chúng ta chơi trò đánh cá: trong năm phút, ai “cưa”  đổ hai cô gái kia, một  cũng được, thì mọi người phải nộp hết số tiền có trong túi ! Đám tân binh nhìn nhau rồi nhìn hai cô gái, ngần ngừ. TT chỉ chờ có vậy, nói: - Tôi sẽ nhận nhiệm vụ “thợ cưa”, ai đánh cá xin dơ tay ! Tất cả đều dơ tay! TT nói cần một  đồng đội “hợp đồng tác chiến” rồi tiện tay kéo tôi đi theo. Được bốn năm bước, TT bỏ tôi lại mà vọt lên, thoắt cái đã tới bên hai cô thôn nữ. Không biết anh ta nói gì mà một cô đi lại phía tôi. Cũng không biết anh ta nói gì mà cô kia đi cùng anh ta một đoạn rồi cả hai người mất hút sau hàng dâm bụt um tùm!... Còn cô gái đi lại phía tôi, đứng cách tôi khoảng hai bước chân, tay cứ vân vê tà áo, mắt cứ cụp xuống như là nhìn ngực mình!  Tôi chỉ nói được một câu chào rồi cứ vuốt tóc, sờ tai mà không biết nói gì! …Tôi đang định hỏi tên cô gái thì giật mình khi thấy TT đã đứng nhìn đồng hồ rồi nói: “Đúng năm phút!” và nói với cô gái đang vân vê tà áo : “Lại đây, các anh tân binh muốn làm bạn với em đó!”. TT cầm tay cô gái kéo đi nhưng cô gái giật tay lại và vùng chạy, miệng gọi lớn “Na ơi!...”. TT và tôi quay trở lại đám tân binh tuyên bố thắng cuộc. Mọi người hỏi bằng chứng thì TT lấy trong túi quần ra một cái “xi-líp” gí vào mũi từng người  mà nói: “Mùi gái trinh thơm tho chưa !...”.Tất cả đám tân binh kinh ngạc tột độ !... 2. Hồi kháng chiến chống Pháp, rồi chống Mỹ, chuyện “luyến ái bất chính” bị coi là “tội lỗi” và thường bị trừng phạt khá nặng. Như TT là nhẹ, các thủ trưởng cấp trên còn nương tay vì dù sao anh ta có tài văn nghệ, người có tài thường có tật, tài và tật có thể bù trừ cho nhau. Việc “trị tội” TT chỉ xảy ra khi có cô gái nào đó kiện cáo, tố giác lại gặp đúng lúc vị thủ trưởng nào đó không ưa TT. Còn nếu xử tội “luyến ái bất chính” đối với TT một cách sòng phẳng theo số lần tái phạm thì có lẽ TT phải bị giáng xuống cấp bậc thấp nhất, tức binh nhì ! Đến đây, chắc có bạn đọc sẽ cho là “nhiễu sự”, nhòm ngó vào  chuyện  “đời tư’ của người ta làm gì? Vâng, quả đúng là như vậy, tôi chẳng để ý đến những chuyện “chim  chuột” của TT làm gì nếu như tôi không gặp cô con gái của TT. Đó là vào năm 1994, tôi đang làm biên tập cho một tờ báo tuần của Bộ LĐ, TB-XH. Một hôm, tôi nhận được một bài viết về một vấn đề khá nhức nhối có nhan đề “Những đứa con không bố”. Mới đọc nhan đề, cứ nghĩ đó là những đứa trẻ mồ côi cha. Hai cuộc chiến tranh lâu dài và gian khổ, ác liệt chống Pháp rồi chống Mỹ đã cướp đi sinh mạng của rất nhiều người cha ở chiến trường.  Trở lại bài báo, đọc xong mới té ngửa vì không phải viết về những đứa con có bố hi sinh ở chiến trường mà là những đứa con không biết bố mình là ai bởi vì từ khi đứa bé còn là thai nhi đến khi tồn tại trên cõi đời , người bố không hề xuất hiện ! Người mẹ của những đứa trẻ này có nhiều biểu hiện khác nhau : người thì giấu kín , tìm cho con một người bố hợp pháp bằng cách cưới chồng khi thai nhi mới một, hai tháng , người thì ở vậy nuôi con nhưng không hề nói bố đứa bé là ai, người thì tìm cho con một người bố dượng, vân vân ! Bài báo đặt vấn đề phải đi tìm người bố “mất tích” kia và phải trừng phạt bằng pháp luật  ! Nhìn địa chỉ tác giả ở cuối bài viết tôi nghĩ đây là một cô bé sinh viên năm cuối khoa báo chí chắc chắn hiểu biết về sự đời chưa là bao, đây chắc là một bài tập về việc viết báo mà cô ta đã làm ở lớp học, thử gửi đến  tờ báo có nội về những vấn đề  xã  hội này xem có đăng  được không ? Nghĩ  vậy nên tôi xếp vào tập bài lưu, chỉ cho đăng tên cô ta ở  Hộp thư :  Cầm Thị Tĩnh . Tôi sẽ quên luôn chuyện bài báo  và cái tên Cầm Thị Tĩnh nếu như không có sự việc sau :  một tuần sau tôi lại nhận được bài báo “Những đứa con không bố” nhưng lần này chỉ viết về một người bố mà có tới chín mươi chín đứa con ! Theo bài báo thì tác giả đã mất bốn năm để đi đến những địa chỉ mà người bố kia đã “gây tội ác”  rồi   “quất ngựa truy phong” để gặp những đứa con không bố đó ! Kèm theo bài báo là danh sách và địa chỉ chín mươi chín đứa con chưa biết mặt bố ! Còn người bố kia là ai thì bài báo nói rằng  nếu sau khi bài báo được đăng , công luận lên tiếng và pháp luật ra tay thì tác giả mới cho biết tên và địa chỉ của ông ta ! Nhìn vào danh sách địa chỉ của chín mươi chín đứa con tôi giật mình khi chợt nhớ lại có một lần , TT đã cho tôi xem mấy trang trong cuốn nhật ký của anh ta có danh mục “ Những nơi đã đi qua”, theo trí nhớ không tồi của tôi thì những địa danh của danh sách chín mươi chín đứa con này chính là những địa danh đã được ghi trong sổ nhật ký của TT  ! Chẳng lẽ … Tôi tìm đến nhà của Cầm Thị Tĩnh không khó khăn gì, một căn hộ vừa phải trong khu phố “Nhà binh” . Tĩnh là một cô gái xinh đẹp, hài hòa và cân đối. Cô càng đẹp một cách rực rỡ trong y phục người Thái : đầu đội khăn Piêu, áo chẽn trắng bó sát khuôn ngực nở nang làm cho hàng cúc bạc lấp lánh kỳ ảo. Tôi xin cam đoan rằng tấm ảnh cô chụp cùng với người mẹ trong y phục người Thái năm cô 20 tuổi là tấm ảnh đẹp nhất về người phụ nữ Thái mà tôi từng được biết ! Tĩnh ở nhà một mình . Mẹ cô đang nằm viện vì bệnh ung thư tụy . Bà cũng trạc tuổi tôi, đã phục vụ hơn 30 năm trong quân y viện, quân hàm thượng tá. Chồng bà , tức bố của Tĩnh , đúng như  tôi dự đoán, chẳng phải  ai xa lạ mà chính là nhân vật TT đã nói đến từ những dòng đầu tiên  của truyện ngắn này . Lúc có quyết định nghỉ hưu, TT đang mang quân hàm đại úy, đó là vào năm 1996. Lúc này, TT còn đang tại ngũ và làm việc ở khu vực phía Nam . Giá như tôi được gặp TT tại đây, tại nhà anh ta, bên cạnh vợ con thì hay quá, bởi muốn nhìn nhận một cách đầy đủ về một người cha thì phải nhìn thấy anh ta sống như thế nào trong ngôi nhà của mình, bên cạnh vợ và con ! Ngồi nói chuyện với Tĩnh hồi lâu, tôi đã quan sát cô gái rất kỹ , bằng cả thuật tướng  số , bằng cả linh cảm, trực giác mà không hề thấy một chút, dù là mờ ảo bóng dáng, dấu ấn của người cha – tức TT, ở cô gái này ! Tôi phỏng đoán : TT mê mải với những cuộc tình gió trăng bên ngoài, tất “hệ thống phòng thủ” ở nhà – hậu phương , anh ta chẳng ngó ngàng gì – bị xâm lăng là tất yếu! Cô gái dường như đang sốt ruột chờ câu trả lời của tôi về bài báo “Những đứa con không bố’, có dùng hay không? Tôi thì đang phỏng đoán lung tung, cho nên cuộc nói chuyện kéo dài mà chẳng ăn nhập gì cả! Tôi không biết phải trả lời thế nào với Tĩnh về bài  báo? Báo đang tập trung vào những vấn đề thời sự của xã hội, trọng tâm của ngành như giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, xuất khẩu lao động, v.v… còn bài viết của Tĩnh, thực chất là vấn đề “con hoang” tức con ngoài giá thú, là vấn đề muôn thuở, lúc nào đề cập đến cũng được, lờ đi cũng không sao! Nhưng với Tĩnh lại rất bức xúc, biết nói thế nào bây giờ? Tiếng chuông điện thoại nhà Tĩnh réo liên hồi, cắt ngang sự suy nghĩ của tôi. Tĩnh nghe điện thoại, mặt cô lộ rõ vẻ hốt hoảng. Đặt ống nghe xuống, Tĩnh vừa nói vừa run: “Mẹ cháu không ổn rồi, mẹ cần gặp cháu ngay !”. Tôi đi cùng Tĩnh đến bệnh viện, bà mẹ Tĩnh đã rất yếu, hơi thở mong manh, tiếng nói nhẹ như gió thoảng. Bà mẹ hé mắt nhìn Tĩnh, nói nhỏ: - Con tha lỗi cho mẹ, mẹ đã giấu con hai mươi năm nay. Bố đẻ của con là chú Tình chứ không phải ông Cầm Tịnh.! Chú ấy vẫn yêu mẹ, vẫn không lấy vợ để chờ ngày đón mẹ con mình về…Mẹ thật có lỗi với chú ấy… Con hãy về với bố đẻ của con…con sẽ hạnh phúc… Tĩnh gục xuống mẹ, khóc ngất…Bà mẹ cũng trào nước mắt – những giọt nước mắt  cuối cùng của người đàn bà bất hạnh…Môi bà mấp máy như muốn nói điều gì nhưng không nói được nữa…Đúng lúc đó, một người đàn ông mang quân hàm đại tá bước vào. Đó là nhà báo Văn Trọng Tình, học trước tôi một năm ở trường Đại học. Ông  đến bên hai mẹ con Tĩnh. Bà mẹ cầm lấy bàn tay run rẩy của ông Tình đặt lên bàn tay đẫm nước mắt của Tĩnh. Người mẹ âu yếm nhìn hai người, nở một nụ cười nhẹ nhàng rồi nhắm mắt lại vĩnh viễn !... 3. Sau đám tang mẹ, Tĩnh chủ động đến Tòa báo gặp tôi, nói: - Cháu xin lại bài báo bởi cháu không còn là Cầm Thị Tĩnh nữa mà là Văn Bình Tĩnh. Đời luôn nhiều bất trắc nên người ta phải bình tĩnh mọi lúc, mọi nơi, có vậy mới có thể đối mặt với nó ! - Vậy cháu không định đưa những thằng bố không bao giờ biết đến mặt con ra trước vành móng ngựa nữa hay sao? – Tôi ngạc nhiên hỏi. - Cháu cần thời gian để bình tĩnh suy nghĩ cho kỹ. Trước hết, cháu cần gặp ông Cầm Tịnh. Ông ta hiện đang ở Sài Gòn. Mai cháu sẽ đi Sài gòn…- Tĩnh nói rồi chào tôi ra về. Ngày hôm sau, tôi cũng có việc phải đi xa: đến Sở Lao động, TB-XH Đắc Lắc. Đến Đắc Lắc, Sở cử người phụ trách chương trình nước sạch đưa tôi đi Bản Đôn. Đến Bản Đôn, thật bất ngờ, tôi đã gặp “nhà thơ Thanh Tịnh”. Thì ra TT đang khảo sát thực địa  để đầu tư vào Bản Đôn. Nhìn những con voi to lớn kềnh càng đang lững thững bước đi trên trảng cỏ, TT chậm rãi nói thủng thẳng: - Khi tiếp xúc với nhưng anh bạn to xác này tớ thấy mình như bước sang một thế giới khác, kỳ lạ lắm, cứ như là lạc vào vườn địa đàng… Khi nghe truyện Vua voi Khunsunôp, tớ bị cuốn hút mãnh liệt… Tớ đang chờ Quyết định nghỉ hưu, sau đó thành lập công ty TNHH Vua Voi, tớ sẽ làm du lịch, làm sống lại thời oanh liệt của vua voi Khunsunôp!...Tớ sẽ là Vua Voi Khunsunôp thời đại mới ! - Vậy anh bỏ nghề nói chuyện thời sự, đọc thơ Bút Tre và diễn tấu Thanh Tịnh hay sao? – Tôi ngạc nhiên hỏi. - Bỏ sao được ! Những cái đó đã trở thành máu thịt, giờ sẽ được đem ra phuc vụ khách du lịch!...Bây giờ mời cậu và cả anh bạn “Nước sạch” đến nhà mới của tớ ở Buôn-mê, cậu sẽ có thêm ngạc nhiên về cái ông “Đại úy i-nốc” này ! Quả là đáng ngạc nhiên khi tôi tới nhà của TT. Nhà xây theo kiểu “Gô-tích”, rất rộng, trước và sau đều có mảnh vườn trồng đủ các loại hoa – rất hợp với chủ nhà là người “chơi hoa” tham lam và dễ tính : “hoa” gì cũng chơi, cốt ở số lượng – “càng nhiều càng ít” !... Ra mở cổng là người đàn bà trạc tứ tuần nhưng phong thái đi đứng, ăn mặc không khác gì hoa hậu. Chúng tôi ngồi chưa được năm phút thì các món ăn nghi ngút hương thơm đã được bày ra kín bàn. Tôi lại bị ngạc nhiên nữa khi người rót rượu là một cô gái hao hao giống “hoa hậu Tứ tuần” nhưng trẻ hơn nhiều. Thấy tôi chăm chú nhìn cô gái, TT nheo mắt cười ranh mãnh rồi nói: - Ông bà ta có câu “Mía ngọt đánh cả cụm”, tớ chỉ là cậu học trò nhỏ mà thôi!...   Bữa tiệc rượu được nửa giờ thì người phụ trách chương trình nước sạch nhận được điện thoại, về trước. Lúc đó, TT mới kể cho tôi nghe về hai phu nhân mới này. Bà chị tên Kháng, bà em tên Chiến. Gia đình hầu hết đều là quan chức, như bà Kháng đây đã làm tới chức phó chủ tịch huyện. Ông chồng làm tới phó chủ tịch tỉnh thì được ra Hà Nội học gì đó, mê mẩn mấy cô người mẫu , ở lại luôn thủ đô. Bị chồng ruồng bỏ, bà vợ uất quá, định nhảy xuống sông Sê-rê-pôc thì TT bất ngờ xuất hiện!...Khi TT kể đến đây, bà cựu phó chủ tịch huyện che miệng cười rúc rích. TT bèn nói: - Đoạn hay nhất tôi xin nhường lời cho phu nhân đệ nhất ! Cạn xong  li rượu nhỏ, đệ nhất phu nhân nói liền một mạch mà không e dè gì cả: - Lúc đó, em đang vịn vào thành cầu, nhìn xuống dòng sông cuộn chảy mà thấy sợ quá, run quá tưởng như sắp rơi xuống sông!... Em không muốn chết ! Em định la lên thì anh TT xuất hiện ngay sau lưng em, ôm lấy em mà nói: “Đừng dại dột”. Em thấy có vật gì cưng cứng  chọc vào mông, tưởng như nòng súng của bọn cướp, bèn thò tay ra sau nắm lấy, ai ngờ nó lại âm ấm, mềm mềm, cứng cứng… - Thế là em nắm chặt lấy, đúng không ? – TT chen ngang. - Anh thật là tinh quái !... - “hoa hậu bốn mươi” lườm TT cũng bằng ánh mắt tinh quái rồi nói tiếp – Chính ngay lúc đó em chợt nghĩ, ông trời đã bù đắp cho em thật hậu hĩnh. Ông chồng cũ của em, cái ấy chỉ như của trẻ con. Mấy bà bên Hội phụ nữ cứ găp em là trêu “đuôi chuột ngoáy lọ mỡ”! Bà em – đệ nhị phu nhân – giờ mới góp lời: - Từ ngày em bị cái “dùi cui cảnh sát” của anh ấy đánh gục, em bị mất biệt danh “Người đàn bà thép”, giờ cả văn phòng huyện Đoàn gọi em là bà “Cảnh sát trưởng”!  TT đã say mèm, cầm muỗng gõ xuống tô lè nhè hát : “Chú voi con ở Bản Đôn, chưa có buồi nên gọi trẻ con…”. Điện thoại của tôi reo, thì ra cô con gái viên đại úy (giờ là con gái ngài đại tá) gọi cho tôi từ Sài gòn. TT say thế nhưng vẫn biết tôi đang nghe điện thoại, nói: - Ai gọi thì bảo tới đây chơi luôn, không  say không về ! Tôi nói thật đó là cô bé Tĩnh gọi thì TT giật nảy người : - Không được !... Cậu nói là tớ đang làm việc ở ngã ba biên giới, rồi sẽ đi  Natarakiri! Bảo nó lấy chồng đẻ con đi, đừng có nghĩ vớ vẩn !...- Rồi TT lại lè nhè hát – Chú voi con… Như là vô thức, tôi nói lại cho cô bé Tĩnh những gì TT vừa nói, lập tức tôi nghe Tĩnh nói: - Chú nói với ông ta rằng nếu trốn cháu, cháu sẽ thuê bọn xã hội đen tới cắt dái ! Tôi nói lại với TT, ông ta líu ríu: - Thôi được, thôi… nói với nó là mai tôi sẽ xuống Sài Gòn trình diện, được chưa? * Tôi lại nhận được điện thoại nói lên Plei Cu rồi Kon Tum gấp, thế là tôi bỏ đi luôn, tiếng hát lè nhè của  TT cứ như là đuổi theo thành cái đuôi: Chú voi con ở Bản Đôn…Chưa có buôi nên gọi trẻ con …   Tới Plêi Cu rồi đi Kon Tum tiếp, ba ngày liền mệt nhoài, vậy mà vẫn phải đi tiếp tới huyện Đăc Glêi. Trời tối mịt mới tới Ủy ban huyện. Trong lúc ngồi uống bia 333 không đá với UB huyện, khi tôi lơ mơ ngủ gà ngủ gật thì nghe cậu chánh văn phòng Ủy ban nói: - Ở bên Buôn Mê có ông sĩ quan quân đội bị cắt “của quý” ngay tại nhà !   Tôi định gọi cho cô bé Tĩnh hỏi xem thế nào nhưng lại nghĩ, chuyện ông TT bị trừng phạt là tất nhiên , sớm hay muộn, nặng hay nhẹ mà thôi !... ./. Đỗ Ngọc Thạch  Nguồn: bichkhe.org

• Truyện ngắn